ایران پرسمان

آخرين مطالب

سرمقاله دنیای اقتصاد/ زنده باد نابازار! اقتصاد روز

سرمقاله دنیای اقتصاد/  زنده باد نابازار!
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - دنیای اقتصاد / « زنده باد نابازار! » عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
 این روزنامه همواره نسبت به خطر مداخله در بازارها، تخریب سیگنال‌های قیمتی، محدودسازی انتخاب آزاد افراد و آثار ناشی از این سیاست‌ها یعنی اختلال در رشد اقتصادی، کاهش رفاه شهروندان و گسترش فقر هشدار داده است. با وجود این، دریافت تحریریه ما از عملکرد دولت‌ها در دو دهه گذشته آن بوده که گویی مجریان با درک این هشدارها و همراهی با آن، بنا بر ضرورت‌هایی اقدام به مداخلات قیمتی می‌کردند و در عین حال اراده‌ای برای بسط سیستماتیک قیمت‌گذاری نداشتند و می‌دانستند این امر می‌تواند برای اقتصاد مخرب باشد.
اما درباره دولت سیزدهم، قصه متفاوت است. به نظر می‌رسد که هم در مقام نظر، مجریان اعتقادی به رهیافت سیگنال قیمتی بازار برای تعادل بخشی به اقتصاد ندارند و هم در مقام اجرا به شکل فزاینده‌ای بر آن هستند که با قوه قاهره کل سیستم تولید، مصرف و توزیع را زیر سیطره دولت و به شکل اداری به پیش برانند. این رخداد تازه‌ای است. فرق است بین اینکه مجریان درک کنند که قاعده باید بر مبنای بازار باشد و استثنائا بخواهند مداخلاتی داشته باشند تا اینکه فکر کنند، اصولا بازار رهیافت درستی برای اقتصاد نیست. فرق است بین اینکه دریابی، سیستم قیمتی عامل تضمین‌کننده پایداری عرضه کالا و نشان‌دهنده خلأ‌ها در اقتصاد است که با انگیزه سودآوری موجبات رشد اقتصادی را در سطح کلان ایجاد می‌کند و استثنائا و به‌طور موقت باید به این ترکیب دست زد تا اینکه فکر کنی، بازار و بازیگران آن عامل تورم و مصیبت برای اقتصاد هستند و اگر دولت صادق و اجرایی جای آن بنشیند، مشکلات رفاهی مردم حل می‌شود!
از بازارهای انرژی چون برق گرفته تا بازار پول و بازار دارایی‌ها چون ارز و خودرو و کالاهای ضروری چون دارو و گوشت و غلات و نان تا بازار حمل‌ونقل و شیرخشک و لاستیک و... شاهد تخریب عملکرد و معاملات آزادانه فعالان اقتصادی هستیم و هر روز نیز بر این لیست اضافه می‌شود. در عین حال که انواع و اقسام سامانه‌ها، در پشت هریک از این اقدامات اداری قرار دارد که باعث کندی و بوروکراسی بیشتر برای بازیگران هر صنعت می‌شود. تقریبا می‌توان یک الگوی ثابت را برای مداخله دولت در صنایع مختلف بیان کرد. دولت به تولیدکننده می‌گوید، مواد اولیه را از چه کسی و با چه قیمتی بخر؛ محصولت را به چه کسی و با چه قیمتی بفروش. در یک کلام در این سازه، نه بازاری هست نه سیگنال قیمتی. تنها شانس اقتصاد ایران آن است که به موازات این نابازار و شبکه رسمی، خود به خود بازار غیررسمی به وجود می‌آید و در آن کشف قیمت می‌شود. از همین رو، صنعتگران با آن قیمت‌های کشف‌شده، به چانه‌زنی با نهادهای دولتی می‌پردازند تا اندکی الگوی خود را تعدیل کنند. هرقدر سرعت تعدیل کمتر باشد و هرقدر دولت توانسته باشد جلوی تشکیل بازار و کشف قیمت غیررسمی را بگیرد، اختلال در تولید آن کالا بیشتر می‌شود و کمبود بیشتر نمود می‌یابد.
بازار
نکته بارز دیگر آن است که در بسیاری از این نابازارها، نهادهای رسمی یا بخشی از آنها یا عوامل و مجریانشان از رانت قیمت دستوری و کشف قیمت غیررسمی بهره می‌برند و از این رو به شکل فزاینده‌ای حاضر به برداشتن این نابازار نیستند و در عین حال وجود آن را برای حفظ منافع ملی ضروری می‌دانند. داستان اما زمانی به‌طور هولناک، طنزآمیز می‌شود که نهادهای رسمی برای بهره بردن از رانت ایجادشده، با یکدیگر به رقابت می‌پردازند. طوری که اساسا مشخص نمی‌شود متولی کنونی نابازار چه کسی است؟ ممکن است این هفته یک نهاد باشد و هفته دیگر نهادی دیگر. آن‌چنان‌که در قضیه خودرو شاهدش هستیم که از صمت و سازمان حمایت و شورای رقابت و بورس متولی دارد و اینان هر یک برای به‌دست‌گیری نابازار با هم رقابت می‌کنند!
خطر برساختی که از دل این نابازار در حال نمایان شدن است، به یغما بردن سودآوری ناشی از خلاقیت برای بنگاه‌های تولیدی و نابودی انگیزه آنان برای فعالیت است. به عبارت دیگر، هر چه اعتقاد مجریان به نابازار بیشتر و قدرت بر هم زدن کامل کشف قیمت به شکل رسمی و غیررسمی بیشتر باشد، احتمال کمبود کالاها، بالاتر می‌رود. این ریسک از آنچه فکر می‌کنیم به اقتصاد ما نزدیک‌تر است و عامل آن بیش از هر مساله‌ای به نگاه و تفکر مجریان کنونی بازمی‌گردد.

لینک کوتاه:
https://www.iranporseman.ir/Fa/News/1064825/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

سخن «عباس عبدی» با تحریم کنندگان انتخابات

اخبار ضد و نقیض درباره درگذشت چامسکی

اظهارات زاکانی در میزگرد اقتصادی؛ از وعده کاهش قیمت بنزنین تا توضیح در مورد محل تامین بودجه افطاری های شهرداری

چامسکی، نویسنده معروف آمریکایی در سن 97 سالگی از دنیا رفت.

عمق راهبردی کجاست؟

نگران استاد

گفت وگوی «عباس عبدی» با تحریم کنندگان انتخابات

کدام سیاست خارجی، کدام نامزد؟

برگی که پزشکیان رو کرد

قالیباف برنده نسبی مناظره بود

اظهارات قالیباف در گفتگوی ویژه خبری؛ از قول درباره دستمزدها تا واکنش به صحبت‌های ظریف

زندگی بزرگان/ معیارهای برخی شهدا هنگام انتخابات

صحبت های جالب دختر کانادایی از تحقیقاتش درباره اسلام

مدل‌های زبانی بزرگ به کمک ربات‌ها می‌آیند

بسیار تغییر کرده ام و...

واکنش قالیباف به اظهارات جدید ظریف درباره قانون راهبردی

واکنش قالیباف و جلیلی به اظهارات امروز ظریف

سفر پوتین به کره‌شمالی بعد از 24 سال

رابطه با عربستان چرا یکطرفه؟

جای خالی صادق زیباکلام

چه راهبردی نیاز داریم؟

الزامات مناظره‌ها

بهبود معیشت مردم با تحریم ممکن نمی شود

مشاوران املاک برای ادامه فعالیت خود باید پروانه تخصصی دریافت کنند

گوناگون/ اتاق‌های کوچک مخفی هواپیماها برای چه کسانی است؟

برخورد کشتی چینی با کشتی فیلیپینی

هزینه‌های سنگین سفر به مریخ مشخص شد

شعرخوانی زیبا از دکتر کاکاوند

نماینده مجلس: مناظره اول بیشتر کلی گویی بود؛ قالیباف کامل‌تر صحبت کرد

آذر منصوری: زندگی مردم ایران با حضور پزشکیان بهتر خواهد شد

بلینکن: ایران دنبال گسترش جنگ غزه به جنگی منطقه‌ای نیست

گفت‌وگوی ویژه خبری با حضور قالیباف آغاز شد

پزشکیان: به دنبال مقام و اسم و رسم نبودم اما نگرانم

آکسیوس: آمریکا و اسرائیل درخصوص برنامه هسته‌ای ایران گفت‌وگو می‌کنند

مریم قالیباف: قاطعیت خاص‌ترین ویژگی پدرم است

واکنش وزیر خارجه رژیم صهیونیستی به عملیات هدهد حزب الله

برق 25 اداره پرمصرف تهران قطع شد

دریای ابر ارتفاعات مازندران

تصاویر هوایی زیبا از کردستان

به مناسبت سالروز درگذشت معلم و نویسنده، دکتر علی شریعتی

قالیباف: لیست اموالم را به قوه قضاییه داده‌ام؛ خانواده‌ام در تهران زندگی می‌کنند

اولیانوف: ایرانی‌ها گفت‌وگوها را متوقف نکرده و می‌گویند برای بازگشت به میز مذاکره آماده هستند

واکنش معاون سیاسی دفتر رئیس‌جمهور به سخنان ظریف

قالیباف: بحث‌ حقوق‌های نجومی و املاک نجومی را که مطرح کردند، دادگاه رسیدگی کرد محکوم شدند

نماینده مجلس: مناظره اول بیشتر کلی گویی بود؛ نامزدها شفاف صحبت کنند

پزشکیان: صدجا هم شده می‌گویم که اصولگرا هستم

مدودف: اوکراین پیشنهاد صلح روسیه را بپذیرد یا با عواقب آن روبه‌رو شود

شورای پول و اعتبار منحل شد

دو شاسی بلند خودروی سواری را به پایین پل پرت کردند!

بلایی که باد شدید سر این دو راننده آورد!