ایران پرسمان

آخرين مطالب

از بوکر تا نوبل: چرا 2021 سال خوبی برای نویسندگان آفریقایی بود؟ خردنامه

از بوکر تا نوبل: چرا 2021 سال خوبی برای نویسندگان آفریقایی بود؟
  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - وینش/ هر سه جایزه ادبی مهم امسال (2021) به نویسندگان آفریقایی رسید. از دیمون گالگوت (بوکر) تا محمد بوگار سار (گنکور) و عبدالرزاق گورنه (نوبل). در این مقاله، الکس کلارک نویسنده‌ی نشریه‌ی گاردین تلاش می‌کند توضیح دهد این جوایز ادبی، برای نویسندگان ساکن آفریقا و آفریقایی‌های دیاسپورا چه معنایی دارد؟ چه درهایی را به روی آنان خواهد گشود؟ و چه تاثیری بر نسل آینده‌ی نویسندگان آفریقایی خواهد گذاشت؟
دیمون گالگوت، امسال (2021) برنده‌ی جایزه‌ی بوکر شد؛ به خاطر رمانی چندلایه که روایت‌گر زندگی خانواده‌‎ای آفریقایی در بحبوحه‌ی تحولات سیاسی و اجتماعی پس از پایان آپارتاید است. نخستین واکنش او به اعلام نامش به عنوان برنده‌ی جایزه‌ی بوکر این بود: «امسال، سال خوبی برای نویسندگان آفریقایی است. می‌خواهم این جایزه را از طرف تمام داستان‌های گفته‌‎شده و گفته‌نشده، شنیده‌ها و ناشنیده‌های نویسندگانی از قاره‌‌ی آفریقا بپذیرم.»
این سخنان، زیاد هم اغراق‌آمیز نبودند. برای گالگوت، جایزه‌ی بوکر در پایان سالی به دست آمد که در آن، بسیاری دیگر از جوایز مهم جهان ادبیات توسط نویسندگان آفریقایی درو شده بود. در ماه ژوئن، دومین رمان دیوید دیوپ «همه‌ی خون‌ها در شب سیاه است» با ترجمه‌ای از آنا موشواکیس فرانسوی توانست جایزه‌ی بین‌المللی بوکر را به خود اختصاص دهد. داستان این رمان، الهام‌گرفته از گزارش‌ها و تجربیات تفنگداران سنگالی در جنگ جهانی اول است. در چند هفته‌ی اخیر هم، دوباره سنگال به سرخط خبرها بازگشت. چرا که کتاب «مخفی‌ترین خاطره‌ی مردان» از محمد امبوگار سر، برنده‌ی جایزه‌‎ی گنکور فرانسه شد. محمد امبوگار سر، نخستین نویسنده‌ای از کشورهای جنوب صحرای آفریقاست که توانست این جایزه‌ی ادبی را از آن خود کند.
ماه گذشته هم جایزه‌ی نوبل ادبیات به عبدالرزاق گورنه رسید. رمان‌نویسی زنگباری که در سال 1968 و پس از وقوع یک انقلاب در کشورش، به بریتانیا مهاجرت کرد. او در هر 10 رمان خود، به بررسی مضامین مربوط به آوارگی و مهاجرت پرداخته است. آثار گورنه، از بهشت و کنار دریا گرفته تا زندگی‌های پس از مرگ، یادآور مضمون ویرانی تراژیک هستند.
در کنار گالگوت، نام کارن جنینگز، رمان‌نویس آفریقایی هم در میان فهرست بلند بوکر امسال به چشم می‌خورد. رمان جنینگز، «جزیره» نام دارد و درمورد مواجهه‌ی یک فانوس‌بان با یک پناهنده است. حضور در این فهرست، خوانندگان جنینگز را به طرز چشمگیری بالا برد؛ درست مثل اتفاقی که برای عبدالرزاق گورنه افتاد. «جزیره» تا پیش از حضور در فهرست بلند بوکر، تیراژی 500 نسخه‌ای داشت. اما پس از آن، هزاران نسخه از این کتاب سفارش داده شد. در همین حال، نظیفه محمد، نویسنده‌ی سومالیایی – بریتانیایی نیز در لیست کوتاه قرار گرفت. آن هم با رمان The Fortune Men یا همان مردان خوش‌اقبال. این کتاب در مورد یک ملوان سومالیایی است که به اشتباه، به قتلی در ولز متهم می‌شود. جالب است بدانید که مردان خوش‌اقبال با الهام از داستانی واقعی نوشته شده است.

ایران پرسمان

نویسندگان آفریقایی برنده‌ی جوایز ادبی 2021
با این حال، خواندن یا پیشنهاد دادن این کتاب‌ها، باید با احتیاط و هشدار همراه باشد. فراموش نکنید که این‌ها، جوایزی اروپایی هستند. تاریخِ آن‌ها با ارزش‌یابی و ارزش‌گذاری رمان به عنوان اثری با هویت اروپایی عجین شده است. متولیان این جوایز، اکنون نگران شناخت پتانسیل گسترده‌تر و گسترش پارامترهای آن هستند. اما باید از آن‌ها پرسید که چه کسی به این روند فرم می‌بخشد؟ چه کسی تصمیم می‌گیرد گوینده که باشد؟ کدام دسته از خوانندگان به عنوان مخاطب، برگزیده می‌شوند؟ در مورد کشورهای آفریقایی و دیاسپورای آفریقایی، چه هویت‌هایی باید برجسته شوند؟ کدام هویت‌ها به حاشیه رانده خواهند شد؟
جوایز ادبی را باید به عنوان نوک کوه یخ جهان ادبیات در نظر گرفت. این کوه را نویسندگانی سخت‌کوش و کمتر شناخته شده در کنار ناشران و کتابفروش‌های خلاق کشورها، زبان‌ها و مناطق مختلف تشکیل می‌دهد. الا واکاتاما، سردبیر Canongate و رییس برد جایزه‌ی AKO Caine در مورد اتفاق امسال می‌گوید: این لحظه، به ناگاه رخ نداد. دلیل وقوع چنین اتفاقی، تلاش زیاد برای باز کردن فضا در طی سال‌های گذشته بوده است. واکاتاما اعتقاد دارد که این پایان ماجرا نیست. پایان ماجرا زمانی رخ خواهد داد که به نقطه‌ی مشخصی برسیم. جایی که آثار نویسندگان در حجم کافی منتشر شوند و دیگر به عنوان بخشی از فرهنگ ما رقابت کنند؛ نه به عنوان پدیده‌ای منحصر به فرد و عجیب!
نقطه‌ی پایانی یک فرآیند پیچیده می‌تواند ساختاری را به شما نشان دهد که از تغییر سلایق حاصل شده است. این ساختار، معمولاً آنقدر پیچیده هست که بلافاصله آشکار نگردد. در صحبت با نویسندگان، متوجه یک فصل مشترک خواهید شد. و آن هم این‌که، هر بحثی در خصوص این پدیده، باید تنوع فرهنگ‌های ادبی در جهت میراث آفریقایی را دربربگیرد. و این باید به عنوان آغاز گفتگو تلقی شود و نه نقطه‌ی اوج آن.

ایران پرسمان

عبدالرزاق گورنه – از نویسندگان آفریقایی برنده نوبل
از گورنه می‌پرسم که آیا احساسی در مورد دنیای بزرگتری که پیش رویش گسترده شده است، دارد؟ آیا گوش دادن به داستان‌هایی را که در گذشته در مقابل شنیدن‌شان از خود مقاومت نشان می‌داد، آغاز می‌کند؟ او گفت: «می‌تواند این‌طور باشد. البته! امیدوارم. اما فکر می‌کنم که این شاید در نتیجه‌ی بسیاری از اتفاقات اخیر حاصل شده باشد. شاید حس بهتری از آن‌چه که در جاهای دیگر می‌گذرد، وجود داشته باشد. نه فقط در آن‌چه که روزنامه‌ها گزارش می‌دهند. من فکر می‌کنم نوعی ضد روایت وجود دارد که اتکای چندانی به داستان تثبیت شده و یا تایید شده ندارد.»
گورنه به وقایع عراق، سوریه و لیبی اشاره می‌کند. یعنی به کشورهایی که دخالت‌های شدید آمریکا و انگلیس را تجربه کرده‌اند. «همه‌ی این‌ها زشتی سیاست و ظلم‌هایی را که بر دولت‌های ضعیف‌تر تحمیل می‌شود، نشان می‌دهد. همچنین، من فکر می‌‎کنم که جنبش جان سیاهان مهم است، داد و ستدی که در چند ماه گذشته در بریتانیا در جریان بوده، جنگ‌های فرهنگی، داستان مجسمه‌ها و … همه‌ی این‌ها احتمالاً نوعی از آگاهی بیشتر را ایجاد می‌کنند. اما من شک دارم که بتوانند منجر به جوایز ادبی شوند. می‌خواهم فکر کنم که دلیل اهدای این جوایز فقط آثار و کارهای نویسندگان هستند.»
گورنه در مورد جنگ‌های فرهنگی بسیار تند و صریح صحبت می‌کند. او این جنگ‌ها را مکالمه‌ای بی‌معنی می‌داند. اعتقاد دارد این جنگ‌ها بین مردمی رخ می‌دهند که بی‌خبر، در برابر چیزهایی که به هر حال از بین می‌روند، مقاومت می‌کنند. در ادامه می‌گوید: «مشکلی با مبارزه و رقابت آن‌ها ندارم. این به خودشان مربوط است. اما به نظر من این بحث حداقل یک قرن و نیم پیش از بین رفته است. منظورم این است که دیگر هیچ موضع اخلاقی‌ای نخواهد توانست از آن استدلال‌ها دفاع کند. هنوز برای ادامه دادن، باید سکوی کوچک دیگری یافت، بر روی آن ایستاد و همان مزخرفات قدیمی را فریاد زد. بنابراین، اجازه بدهید که سخن بگویند. من ناراحت نمی‌شوم.»
با این وجود، واضح است که رمان‌نویسان تحت تاثیر فضای سیاسی و اجتماعی، آثار خود را خلق می‌کنند. برای گالگوت، اتفاقی نظیر به رسمیت شناخته شدن توسط هیئت داوران بوکر، در آفریقا تکرار نشده است. این نشان می‌دهد که در آن کشور، نویسندگان در چه وضعی زندگی می‌کنند. گالگوت می‌گوید بیشتر سیاستمداران آفریقای جنوبی هیچ اهمیتی به این موضوعات نمی‌دهند.

ایران پرسمان

دیمون گالگوت – از نویسندگان آفریقایی برنده‌ی بوکر
مثل بسیاری دیگر از نویسندگان، گالگوت هم مشتاقانه بر نیاز به حمایت و تقویت فرهنگ و ادبیات تاکید کند. این ماجرا برای او وجوه مشخص‌تری دارد؛ به ویژه در آفریقای جنوبی. او اقداماتی نظیر پرداختن به هزینه‌های گزاف کتاب‌ها با حذف مالیات بر ارزش افزوده را هدف قرار داده است. گالگوت می‌گوید: باید فرهنگی را پایه‌ریزی کنید که در آن برای خواندن و نوشتن ارزش قائل شوند. آن هم پیش از اینکه مردم مجبور شوند ساعت‌های بسیاری را سرمایه‌گذاری کنند تا فقط بتوانند قدم در مسیر خواندن و نوشتن بگذارند.
من با تیموتی اوجین، شاعر و نویسنده‌‌ی نیجریه‌ای که اکنون در آمریکا زندگی می‌کند هم گفتگو کردم. سخنان او می‌تواند دروازه‌هایی جدید را به روی شما بگشاید. رمان طنزآمیز او به زودی منتشر خواهد شد. اوجین داستان یک رمان‌نویس ناشناخته‌ی نیجریه‌ای را روایت می‌کند که توسط یک آمریکایی ثروتمند سفیدپوست محکوم شده است. او اعتقاد دارد که موفقیت‌های اخیر نویسندگان آفریقایی، تنوع صداهای داخل آفریقا و دیاسپورا را برجسته می‌کند. به علاوه، می‌تواند توجهات را به سوی فرهنگ آفریقایی‌های آسیا و عرب‌های آفریقایی و اقیانوس هند جلب نماید.
تیموتی اوجین می‌گوید: «سوالی که باید از خودمان بپرسیم این است که نوشتار آفریقایی چه معنی و مفهومی دارد؟ ما پاسخ‌های محدودی برای این پرسش داشته‌ایم. برای مدت‌های طولانی، جز تعاریف ملی و ضد استعماری، هیچ چیز دیگری نبود! این گرایش‌ها کم کم تغییر شکل دادند و به آنی تبدیل شدند که امروز به عنوان ادبیات آفریقایی شناخته می‌شود. اما فکر می‌کنم این قامت نوین هم در حال تغییر و دگرگونی است. بسیاری از نویسندگان معاصر، شروع به بررسی رشته‌های مختلفی از ایده‌ها کرده‌اند. آ‌ن‌ها از خود می‌پرسند: چگونه آفریقایی باشیم؟ و به شناخت‌شناسی روی می‌آورند.
 اوجین می‌گوید در تلاش است تا کمتر به پاتوق نویسندگان آفریقایی سر بزند. از این طریق می‌خواهد که درهای جدید نزدیک شدن به نژاد یا هویت آفریقایی را به روی خود باز کند. چالش اصلی پیش روی اوجین، پیدا کردن ارتباطاتی است که فقط ایدئولوژیک یا سیاسی نباشند.

ایران پرسمان

محمد امبوگار سر – از نویسندگان آفریقایی
محمد امبوگار سر نویسنده‌ی رمان محرمانه‌ترین خاطره‌ی مردان است. او بر نویسنده‌ای فراموش شده به نام رمبوی سیاه تمرکز کرده است که توسط یک رمان‌نویس جوان سنگالی کشف می‌شود. این داستان، روایت‌گر ابهام‌ها در میزان و نحو‌ی پذیرش سیاه‌پوستان آفریقایی در حوزه‌ی ادبی غرب است. این رمان براساس داستان زندگی یک نویسنده‌ی واقعی نوشته شده است. نامش یامبو اولوگوم بود و از مالی می‌آمد. در نهایت، پس از متهم و محکوم شدن به سرقت ادبی، کم‌کم از خاطرات محو شد.
میل به تکثر و همدلی، از مهم‌ترین ویژگی‌های برنده‌های جوایز ادبی امسال است. انگیزه‌ی آن‌ها برای ادامه دادن این مسیر، کمک به باز کردن و توسعه‌ی فضاست. سار می‌گوید جایزه‌ی گنکور نه فقط برای من، که برای تمام نویسندگان آفریقایی یک تشویق بزرگ به حساب می‌آید. آینده از آن آن‌هاست. مهم تر از همه اینکه، من نمی‌خواهم فقط یک استثنا باشم. نباید هم باشم. من یک استثنا نیستم.

لینک کوتاه:
https://www.iranporseman.ir/Fa/News/344297/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

مراسمی باستانی برای بارش باران

گوناگون/ خطاهای دیدی که مغز شما را به چالش می‌کشند!

شنای شترها در دریا

نجات لاک پشتی که به پشت افتاده بود

عسل طبیعی به این میگن!

4گوشه دنیا/ دانشجوی انگلیسی به جای لباس فارغ التحصیلی کیسه زباله به تن کرد!

زنده ماندن یک پسربچه پس از تصادف با ون!

جاری شدن گدازه‌ های آتشفشان در اسپانیا

لانه سازی عجیب پرندگان در بین شکاف زمین

برگی از تاریخ/ اولین شهری که خبر آزادی‌اش در جنگ شنیده شد

واکنش کارگر پمپ بنزین به رفتار خطرناک یک شهروند

خرچنگی که هنگام پخته شدن هم غذا می خورد!

خارج کردن پای روباه از حصار

سرکار گذاشتن تمساح گرسنه با لیزر!

لحظه هجوم وحشتناک سیل به داخل خانه

وقتی بچه رو به بابا و بابابزرگش می‌سپارید

بزرگترین سونامی‌های تاریخ جهان

برگی از تاریخ/ شهادت دردناک یک پاسدار برای آزادی 10 اسیر از چنگ کومله ها

فراگیری آموزش مهارتی توسط 13 هزار گیلانی

ارسال 36 میلیارد تومان تسهیلات مشاغل خانگی به بانک های عامل در چهارمحال و بختیاری

سرپرست اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی یزد: توسعه مشاغل جدید در آینده نیاز به آموزش و آشنایی با شیوه های نوین کسب درآمد دارد

مرکز بین کارگاهی کارخانه سحر در همدان افتتاح شد

معاون امور تعاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی: ​تعاونی‌ها، نقش سازنده‌ای در تولید و توسعه اشتغال دارند

معاون روابط کار تاکید کرد: تلاش شرکای اجتماعی، بسیج و دولت برای رفع موانع تولید

وزیرتعاون ،کار و رفاه اجتماعی تاکید کرد: دبیرخانه شورای عالی اشتغال، هماهنگ کننده اجرای زیست بوم ملی اشتغال

عملکرد وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی در حوزه اشتغال تشریح شد؛ جذب بیش از 4 هزار نفر در واحد های اقتصادی از طریق پرداخت مشوق های بیمه ای / اشتغال 3 هزار و350 نفر / یک هزار و643 طرح بهره مند ازتسهیلات اشتغال روستایی / صدور21 هزار و 217 مجوز مشاغل خانگی

انعقاد تفاهم نامه با وزارت راه و شهرسازی برای ساخت 400هزار واحد مسکونی ویژه کارگران و بازنشستگان

دریافت سیگنال‌های عجیب از زهره؛ کار کیست؟!

روایتی از زندگی شهید مجید شهریاری

راهکارهای دانشگاه اصفهان برای احیای زاینده رود

کشف اثر انگشت مغزی توسط دانشمندان

تصویر زحل از نگاه فضاپیمای ناسا

اسرار ستاره‌های کهکشان آندرومدا

جهان مجازی "متاورس" کجاست؟

عبور یک شهاب سنگ بزرگ از کنار زمین

خطر بستری شدن در ابتلای دوم به کرونا 90 درصد کمتر است

دانشمند ایرانی ناسا در پس کشف بیش از 300 سیاره فراخورشیدی ناشناخته

تبریک سازمان فضایی برای درخشش ایران در المپیاد جهانی نجوم

"مجنون سرگردان" نوشته حسین الهی قمشه ای

صوت/ مثنوی خوانی- قسمت صد و نود و سوم- تشبیهِ نَصّ با قیاس

تازه های نشر/ کتاب «چه بی‌کران ندارمت» اثر شاعر کرمانشاهی منتشر شد

به بهانه زادروز سروش صحت؛ برای کسی که بیش از همه کتابخانه‌های خاک گرفته مدیون او هستند

تجویز کتاب در تابلوهای نقاشی

یک جایزه دیگر برای برنده بوکر بین‌المللی

چهار خیابانی که ماجرایش تمامی ندارد!

"اهمیت انشاالله گفتن" با توضیحات شیرین زنده یاد مهدیه الهی قمشه ای

تاریخ انتشار رمان بادهای زمستانی/ قول جدید مارتین به طرفداران بازی تاج و تخت

واکنش سلیمی نمین به هجمه‌ها درخصوص انتصابات فامیلی: خویشاوندان وزرا چه گناهی کردند؟

انتقاد نیکزاد از تروریسم اقتصادی در نشست اتحادیه بین‌المجالس مادرید

نماینده تهران، تماشاگر دیدار رئال مادرید و سویا در اسپانیا