ایران پرسمان

آخرين مطالب

کرامت و عزت نفس به چه معناست؟ خردنامه

  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - کرامت و عزت نفس به چه معناست؟
سوال
کرامت و عزت نفس به چه معناست؟
پاسخ
عزّت و سرافرازی یکی از صفاتی است که خداوند حکیم آن را برای خود و پیامبرش و مؤمنین اختصاص داده است و در چند آیه شریفه به آن اشاره فرموده است.[1] در روایات ما، برای عزّت و سرافرازی، موجبات و علل متعددی مطرح شده است، مثل انصاف، پای‌بندی به حق، گذشت، تواضع، شجاعت و … و یکی از آن‌ها یأس و نا امیدی از آن چه در نزد مردم است، می‌باشدکه از این موجب و علّت، تعابیر مختلفی می‌شود، مثل «استغناء از مردم»، «عزت نفس»، «کرامت نفس» و … . بنا بر این عزّت نفس به اعتبار منشاء آن، بخشی از اصل سرافرازی و عزّتی است که در قرآن کریم به آن اشاره شده است.
در این جا باید دید عزّت نفس دقیقاً چه معنایی دارد و چه صفات رذیله‌ای در مقابل آن قرار می‌گیرد، کما این که عوامل و موجبات دیگری که برای عزت بر شمردیم در مقابل هر کدام از آن‌ها صفات رذیله‌ای قرار می‌گیرد.
عزّت نفس عبارت ‌است از خود عزیر داشتن در برابر مردم، به سبب طمع و حرص نورزیدن به اموال و دارایی‌های مردم. و امّا اصل عزّت و سرافرازی به معنای «خود عزیز داشتن» است و این معنی اعم از این است که خود را برای خداوند عزیز بداریم و یا در برابر مردم عزیز بداریم.
بنابراین عزّت نفس، صفتی است که انسان را فقط در برابر مردم عزیز می‌کند و آثار فراوانی از جهت اجتماعی دارد (هرچند به طور طبیعی، آثاری فردی و درونی که مقام و منزلت او را نزد خداوند بالا ببرد نیز در پی دارد)؛ مثلاً کسی که برای هرکار ریز و درشتی به مردم مراجعه نمی‌کند و به آن چه که خود دارد، قانع است، مردم او را فردی غنی و بی‌نیاز از خود می‌پندارند و چون به طور نادر و بسیار کم (یعنی در مواقع ضروری) دست به دامن آن‌ها می‌شود، او را عزیز می‌دارند، چرا که او خود را نزد مردم عزیز داشته است.
بنا بر این عزّت نفس در حقیقت روحیه بی‌نیازی و یأس نسبت به مردم است که در این باره روایات زیادی وارد شده است. امام صادق ـ علیه السلام ـ می‌فرماید: «عزت، پیوسته بی‌قراری می‌کند تا آن که به خانه‌ای در آید که اهل آن، چشم طمع به آن چه در دست مردم است، نداشته باشند و در آن جا مستقر می‌شود.»[2]
در مقابل صفت پسندیده عزت نفس، صفات باپسند حرص و طمع قرار دارند، که تنها راه‌ رهایی از حرص و طمع، رسیدن به مقام والا و بلند عزّت نفس و قناعت اختیار کردن در زندگی است.
امام صادق ـ علیه السلام ـ می فرماید:
«اِنْ اَرَدْتَ أنْ تَقَرَّ عَیْنُکَ و تناَل خَیْرَ الدنیا و الآخره فَاقْطَعِ الطَّمَعَ عَمّا فی اَیْدی الناس؛
اگر می‌خواهی چشمت روشن شود و به خیر دنیا و آخرت دست یابی؛ پس چشم طمع از آن چه که دیگران دارند بر کن.»[3]
اینک با توجه به توضیحاتی که آورده شد روشن می‌شود که برای تبیین هرچه بیشترعزّت نفس، در قرآن و روایات و اقوال بزرگانِ اخلاق و عرفان، و نیز برای روشن ساختن آثار و پیامد‌های فردی و اجتماعی آن، باید به ابواب و فصولی که در کتب تفسیری[4] و روایی و اخلاقی، به عزت و قناعت و طمع و حرص اختصاص داده شده، مراجعه نمود و البته از آن جا که مسئله عزت (و بخصوص عزت نفس) به جهاتی با صفات تکبر و عجب قرابت پیدا می کند، باید برای تمییز دادن عزّت نفس از تکبر و عجب، به بحث‌های مربوط به آن صفات نیز مراجعه شود.
و امّا «کرامت» از آنجایی که یکی از معانی کرامت به حسب لغت، عزت و سرافرازی است، معمولاً کلمه کرامت به جای «عزت» به کار می‌رود، لذا وقتی می‌گویند: «کرامت نفس» مراد و معنای آن، دقیقاً همان معنای عزّت نفس است.
پی نوشت ها:
[1] . فاطر/ 10؛ یونس/ 65؛ نساء/ 139.
[2] . محمدی ری‌ شهری، محمد، میزان الحکمه، نشر دارالحدیث، ج8، ص3740.
[3]. همان، ج7، ص 2310.
[4] . در بخش پایانی (معرفی منابع بیشتر) منابعی بیان شده است.
کرامت و عزت نفس به چه معناست؟ / مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم

لینک کوتاه:
https://www.iranporseman.ir/Fa/News/378331/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

تعمیر کامیون وسط اتوبان!

تست هوش؛ مشکل نقاشی کجاست؟

برخورد مرگبار دو هواپیما در کالیفرنیا

موسیقی درد را کم می کند

اولین گلخانه فضایی تا سال 2023 به بهره‌برداری می‌رسد

رمان «ناخن‌ها در سال سوم می‌شکنند» منتشر شد

سردار سلامی: کرانه باختری در حال مسلح شدن است

فعال سازی روابط ایران و لبنان از طریق همکاری در پروژه‌های راهبردی

تنش در روابط مصر و رژیم صهیونیستی پس از حمله به غزه

آتش‌سوزی در «حیفا» برای دومین‌بار در هفته جاری

کمک نجومی آمریکا به اوکراین

حادثه عجیب برای تانک ارمنستان در مسابقات ارتش‌های جهان در روسیه

کمک تسلیحاتی جدید 775 میلیون دلاری آمریکا به اوکراین

فرار جانانه یوزپلنگ از دست تمساح

مهارت زندگی/ باج می‌گیرم که دوستت بدارم!

طوفان دریایی در ساحل "پانهندل" فلوریدا

اقدام عجیب یک خرس در جاده!

یک بازی سرگرم کننده برای بچه هه

نقش آزمایش ژنتیکی در روند درمان افراد افسرده

رایزنی کره جنوبی با آمریکا و اتحادیه اروپا درباره ایران

واکنش شورای امنیت ملی آمریکا به انتشار ادعاهایی درباره مذاکرات وین

بازدید هیات عراقی از اردوگاه «الهول» سوریه

سازمان ملل خواستار غیرنظامی شدن نیروگاه اتمی «زاپوریژیا» شد

هشدار پوتین به مکرون درباره وقوع فاجعه بزرگ

سازمان‌ ملل: جهان تا بدین اندازه غرق در مشکلات نبوده است

رسانه آلمانی: غرب مقصر بحران گرسنگی در افغانستان است

چرا 28 مرداد 1332 واقعا کودتا بود

اگر کنگره دست جمهوریخواهان بیفتد

تولید سوخت از آب با استفاده از برگ مصنوعی

تصاویری خارق‌العاده از برخورد طوفان خورشیدی با زمین

رفت و آمدهایی که به نفع کانون پرورش فکری نیست!

بن‌بست سیاسی در رژیم صهیونیستی ادامه می‌یابد

آرواره های قدرتمند گربه ماهی

دعوای دو گاو باعث تصادف شد

تلاش ناکام سارقان خودرو برای فرار از دست پلیس!

تماشای طلوع خورشید از فضا

حکمت/ حقِّ زن

28 مرداد؛ هفتاد سال بعد

واکنش مدیرعامل خبرگزاری دولت به یک ادعا درباره رئیسی

عبرت تاریخی از کودتای 28 مرداد از نگاه آیت‌الله جوادی آملی

نامه نخست وزیر رژیم صهیونیستی به کاخ سفید درباره توافق احتمالی هسته‌ای

ابوترابی‌فرد: آیا ما در جا ماندن برخی عزیزان از نظر پوشش ظاهری نقش داشته‌ایم؟

خاطره قالیباف از رانندگی در اتوبوس اولین گروه آزادگان ایرانی

روایت آزادگان از روزهای اسارت؛ از شکنجه‌ها تا وعده گرین‌کارت اروپا

شماره جدید خط حزب‌الله؛ «بازدارندگی، زیر سایه ایمان و مجاهدت»

احتمال دیدار بایدن و پوتین در جزایر بالی اندونزی

هشدار روسیه به آمریکا درباره اوکراین

تقویم تاریخ/ فاجعه آتش‏سوزی سینما رکس آبادان توسط عُمّال رژیم پهلوی

بریدن شاخ کرگدن

12 نهنگ تخته سواران را غافلگیر کردند