ایران پرسمان

آخرين مطالب

آیا حدّ ومرزی برای توریه وجود دارد؟ خردنامه

  بزرگنمايي:

ایران پرسمان - آیا حدّ ومرزی برای توریه وجود دارد؟
سوال
آیا حدّ ومرزی برای توریه وجود دارد؟
پاسخ
برای اینکه به پاسخ پرسش خود برسیم، ناگزیریم چند مطلب را تقدیم داریم:
1. معنای توریه: توریه در اصطلاح عام، عبارت است از اراده کردن خلاف ظاهر کلام ؛ مثلاً کسی در یک شرایط حسّاس مثل میدان جنگ، در حالی که لشکر به شدّت سرگرم نبردند، فریاد بزند که پیشوای شما از دنیا رفت. با اینکه در آن شرایط جنگی، کلمه پیشوا، به معنای فرمانده جنگ و سپاه است؛ ولی گوینده، از آن کلمه، یکی از ائمه پیشین را قصد کند. این را از آن جهت توریه می‌گویند که گوینده آن کلام، برای هراس و تفرقه در سپاه طرف، بخواهد چنین جمله‌ای بگوید.[1]
2. مفهوم فقهی توریه: توریه در اصطلاح فقه، عبارت از این است که گوینده، معنایی مطابق با واقع را از لفظ اراده کند و در عین حال، هدف او این است که مخاطب معنایی را که مقصود اوست و لفظ هم در آن ظهور دارد نفهمد، بلکه خلاف آن را از لفظ بفهمد. مثلاً گاهی می‌شود که انسان درباره شخصی سخن می‌گوید، ولی بعداً مورد مؤاخذه قرار می‌گیرد، او در دفاع از خود در مقام انکار می‌گوید: «عَلِمَ الله ما قلته» کلمه (ما) در این‌جا مشترک بین دو معنا است: نافیه و موصوله (به معنای چیزی) اگر کلمه ما را در معنای نفی به کار گیریم، معنای جمله چنین است. (خدا می‌داند که چنین سخنی نگفته‌ام) و این خلاف واقع است و اگر در معنای موصوله (چیز) به کار گیریم معنای جمله یاد شده چنین خواهد بود، (خدا به آنچه که گفته‌ام عالم است) و این مطابق با واقع است، بنابراین کلام، استعداد دو گونه معنی را دارد: که یکی مخالف واقع است و دیگری موافق با واقع و گوینده عملاً جواب را دو پهلو ادا می‌کند، تا مخاطب از آن معنا، نفی را استفاده کند، در صورتی که مقصود گوینده، معنای موصول آن است.[2]
3. بحث فقها، نخست درباره ماهیت توریه است؛ چه اینکه حکم توریه، مبتنی به چگونگی ماهیت آن است، به این صورت: آیا توریه از انواع کذب و دروغ است و در نتیجه مشمول ادلّه حرمت کذب و دروغ بوده و حرام می‌باشد؟ یا اصولاً ماهیت توریه با ماهیت کذب متفاوت است و در نتیجه مشمول حرمت کذب نمی‌باشد؟ برخی از فقها توریه را از مقوله کذب نمی‌دانند.[3] لذا چیزی که از مقوله کذب نباشد و عناوین دیگر حرمت نیز به آن صدق نکند، دلیل ندارد که منعی در آن باشد و به همین جهت بعضی از بزرگان، با اشاره به دیدگاه علمای شیعه در برخی موارد، توریه کردن را واجب می‌دانند، یعنی انسان به گونه‌ای سخن بگوید که دچار کذب و دروغ نشود.[4]
بنابراین اگر در توریه مفسده‌ای وجود نداشته باشد و از آن، ضرری به کسی یا به خود انسان نرسد، دلیل خاصی به محدود بودن استفاده از آن وجود ندارد. ولی اگر مفسده خاصی را به همراه داشته باشد، به طور یقین استفاده از آن محدودیت خاصی پیدا خواهد کرد. یکی از بزرگان در تحلیل مبسوطی می‌گوید: باید توجه داشت حتی در مواردی که توریه مصداق کذب و دروغ نیست، گاهی مفاسد آن را در بردارد و سبب اغراء به جهل و افکندن مردم در خطا می‌شود و از این نظر گاه ممکن است به مرحله حرام برسد، امّا هر گاه نه چنین مفسده‌ای دارد و نه مصداق کذب و دروغ است، دلیلی بر حرمت آن نداریم؛ بنابراین تنها دروغ نبودن برای توریه کردن کافی نیست؛ بلکه باید مفاسد دیگر نیز در آن نباشد و البته در مواردی که ضرورتی ایجاب کند که انسان دروغی بگوید، مسلّماً مادام که توریه ممکن است؛ باید توریه کرد تا سخن از مصداق دروغ نباشد.[5]
معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. شیخ انصاری، المکاسب، ج2، ص 17 تا 20، نشر المجمع الفکر الاسلامی، قم، 1378ش.
2. دائره المعارف تشیع، ج5، ص 122، نشر شهید محبّی، تهران، 1378 ش.
3. ناصر مکارم، تفسیر نمونه، ج19، صفحات 92 ، 95، ج 15، ص 204.
پی نوشت ها:
[1] . دائره المعارف تشیّع، تهران، نشر شهید محبّی، 1375 ش، ج5، ص 142.
[2] . انصاری، مرتضی، المکاسب، قم، نشر مجمع الفکر الاسلامی، 1378 ش، ج2، ص 17.
[3] . همان، ص 18.
[4] . همان.
[5] . مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، نشر دارالکتب الاسلامیه، 1372 ش، ج19، ص 96.
آیا حدّ ومرزی برای توریه وجود دارد؟ / مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم

لینک کوتاه:
https://www.iranporseman.ir/Fa/News/378334/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

تعمیر کامیون وسط اتوبان!

تست هوش؛ مشکل نقاشی کجاست؟

برخورد مرگبار دو هواپیما در کالیفرنیا

موسیقی درد را کم می کند

اولین گلخانه فضایی تا سال 2023 به بهره‌برداری می‌رسد

رمان «ناخن‌ها در سال سوم می‌شکنند» منتشر شد

سردار سلامی: کرانه باختری در حال مسلح شدن است

فعال سازی روابط ایران و لبنان از طریق همکاری در پروژه‌های راهبردی

تنش در روابط مصر و رژیم صهیونیستی پس از حمله به غزه

آتش‌سوزی در «حیفا» برای دومین‌بار در هفته جاری

کمک نجومی آمریکا به اوکراین

حادثه عجیب برای تانک ارمنستان در مسابقات ارتش‌های جهان در روسیه

کمک تسلیحاتی جدید 775 میلیون دلاری آمریکا به اوکراین

فرار جانانه یوزپلنگ از دست تمساح

مهارت زندگی/ باج می‌گیرم که دوستت بدارم!

طوفان دریایی در ساحل "پانهندل" فلوریدا

اقدام عجیب یک خرس در جاده!

یک بازی سرگرم کننده برای بچه هه

نقش آزمایش ژنتیکی در روند درمان افراد افسرده

رایزنی کره جنوبی با آمریکا و اتحادیه اروپا درباره ایران

واکنش شورای امنیت ملی آمریکا به انتشار ادعاهایی درباره مذاکرات وین

بازدید هیات عراقی از اردوگاه «الهول» سوریه

سازمان ملل خواستار غیرنظامی شدن نیروگاه اتمی «زاپوریژیا» شد

هشدار پوتین به مکرون درباره وقوع فاجعه بزرگ

سازمان‌ ملل: جهان تا بدین اندازه غرق در مشکلات نبوده است

رسانه آلمانی: غرب مقصر بحران گرسنگی در افغانستان است

چرا 28 مرداد 1332 واقعا کودتا بود

اگر کنگره دست جمهوریخواهان بیفتد

تولید سوخت از آب با استفاده از برگ مصنوعی

تصاویری خارق‌العاده از برخورد طوفان خورشیدی با زمین

رفت و آمدهایی که به نفع کانون پرورش فکری نیست!

بن‌بست سیاسی در رژیم صهیونیستی ادامه می‌یابد

آرواره های قدرتمند گربه ماهی

دعوای دو گاو باعث تصادف شد

تلاش ناکام سارقان خودرو برای فرار از دست پلیس!

تماشای طلوع خورشید از فضا

حکمت/ حقِّ زن

28 مرداد؛ هفتاد سال بعد

واکنش مدیرعامل خبرگزاری دولت به یک ادعا درباره رئیسی

عبرت تاریخی از کودتای 28 مرداد از نگاه آیت‌الله جوادی آملی

نامه نخست وزیر رژیم صهیونیستی به کاخ سفید درباره توافق احتمالی هسته‌ای

ابوترابی‌فرد: آیا ما در جا ماندن برخی عزیزان از نظر پوشش ظاهری نقش داشته‌ایم؟

خاطره قالیباف از رانندگی در اتوبوس اولین گروه آزادگان ایرانی

روایت آزادگان از روزهای اسارت؛ از شکنجه‌ها تا وعده گرین‌کارت اروپا

شماره جدید خط حزب‌الله؛ «بازدارندگی، زیر سایه ایمان و مجاهدت»

احتمال دیدار بایدن و پوتین در جزایر بالی اندونزی

هشدار روسیه به آمریکا درباره اوکراین

تقویم تاریخ/ فاجعه آتش‏سوزی سینما رکس آبادان توسط عُمّال رژیم پهلوی

بریدن شاخ کرگدن

12 نهنگ تخته سواران را غافلگیر کردند