ایران پرسمان - در حدود ۱۲۰۰ میلیون سال نوری فاصله از ما، نه دو کهکشان، بلکه سه کهکشان به تدریج در یک برخورد سهگانه غولپیکر به نام «J۱۲۱۸/۱۲۱۹+۱۰۳۵» به هم نزدیک میشوند. این رویداد به خودی خود نادر و خاص است، اما چیزهایی وجود دارد که آن را خاصتر میکند.
هر یک از این سه «ابرسیاهچاله» یا «سیاهچاله کلانجرم» که در هسته کهکشانهای مربوطه خود کمین کردهاند، به طور فعال مواد را میبلعند و در حین این کار با نور رادیویی میدرخشند.
«اما شوارتزمن»(Emma Schwartzman)، اخترفیزیکدان آزمایشگاه تحقیقات نیروی دریایی ایالات متحده میگوید: کهکشانهای فعال سهگانه مانند این، فوقالعاده نادر هستند و شناسایی یکی از آنها در میانه ادغام، به ما این امکان را میدهد که ببینیم چگونه کهکشانهای عظیم و سیاهچالههایشان با هم رشد میکنند.
وی افزود: با مشاهده اینکه هر سه ابرسیاهچاله در این منظومه از نظر رادیویی درخشان هستند و به طور فعال فوارههایی را پرتاب میکنند، ما هستههای کهکشانی فعال رادیویی(AGN) سهگانه را از تئوری به واقعیت منتقل کردهایم و پنجره جدیدی را به چرخه زندگی ابرسیاهچالهها گشودهایم.
ادغام کهکشانها در سراسر کیهان، رویدادی غیرمعمول نیست. در واقع تصور میشود که آنها یکی از مکانیسمهای اصلی هستند که به موجب آن کهکشانها و ابرسیاهچالههای فعلی آنها رشد میکنند. برای مثال، خود کهکشان راه شیری شواهدی از حداقل سه یا چهار ادغام بزرگ در طول عمر ۱۳ میلیارد ساله خود نشان میدهد.
ستارهشناسان تعداد قابل توجهی از ادغام بین جفت کهکشانها در کیهان نزدیک را فهرست کردهاند، اما سهگانههای کهکشانی بسیار نادرتر هستند. آنها نیاز دارند که هر سه کهکشان به طور همزمان ادغام شوند و یک رویداد سلسله مراتبی و متناوب نیستند.
برای هر سه کهکشان، داشتن هسته فعل کهکشانی(AGN) از این هم نادرتر است. «J۱۲۱۸/۱۲۱۹+۱۰۳۵» تنها سومین کهکشان کشفشده در کیهان نزدیک است و اولین کهکشانی است که در آن هر سه AGN در طیف نور رادیویی میدرخشند.
این منظومه در دادههای جمعآوریشده توسط «کاوشگر نقشهبرداری فروسرخ میدان وسیع» مشاهده و بهعنوان یک کهکشان غیرمعمول علامتگذاری شد. در ابتدا به نظر میرسید که ادغامی بین دو کهکشان باشد که در لبهها همپوشانی دارند و هر کدام AGN خود را دارند که به خودی خود به اندازه کافی جالب بود.
سپس مشاهدات بعدی تأیید کرد که این دو کهکشان در تماس با هم، در واقع میزبان AGN هستند که با فاصله حدود ۷۴ هزار سال نوری از هم جدا شدهاند. با این حال، محققان بهطور شگفتانگیزی یک کهکشان سوم را یافتند که یک AGN درخشان نیز در آن دخیل است و در فاصله حدود ۳۱۶ هزار سال نوری از آنها قرار دارد.
دنباله گازی که به نظر میرسد از این کهکشان به سمت دو کهکشان دیگر جریان دارد، جایگاه آن را در این سهگانه نادر تأیید میکند.
از آنجایی که ادغام کهکشانهای سهگانه، آزمایشگاههای بسیار خوبی برای درک چگونگی رشد کهکشانها و سیاهچالهها هستند، ستارهشناسان قصد دارند این موضوع را در طول موجهای بیشتری دنبال کنند، نه فقط برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد این سهگانه خاص، بلکه برای درک چگونگی جستجوی سیستمهای مشابه دیگری که ممکن است از دید پنهان باشند و منتظر رصد مناسب برای کشف آنها در عمل باشند.
محققان میگویند: این مشاهدات، ماهیت سهگانه AGN این منظومه را تأیید میکند و ضرورت استراتژیهای انتخاب متنوع و چند طول موجی را در جستجوی مداوم این منظومههای نادر برجسته میکند.