ایران پرسمان - شرق / متن پیش رو در شرق منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
صلاحالدین خدیو در گفتوگو با «شرق»، ضمن ترسیم تصویری چندلایه از وضعیت کنونی روابط تهران و واشینگتن، معتقد است «ایران و آمریکا اکنون، نه در نقطه جنگ تمامعیار قرار دارند و نه در آستانه یک توافق نهایی، بلکه در میانه وضعیتی خاکستری ایستادهاند که میتوان آن را «تفاهم موقت برای تنفس متقابل» توصیف کرد».
بازار ![]()
به باور این تحلیلگر، «جنگ ۴۰روزه اخیر اگرچه خسارات سنگینی به ایران وارد کرد، اما برخلاف برآوردهای اولیه آمریکا و اسرائیل، به شکست یا تسلیم تهران منجر نشد و همین مسئله معادلات را تغییر داده است». خدیو در ادامه این گفتوگو با اشاره به سه کلیدواژه این روزهای فضای سیاسی یعنی «جنگ»، «تفاهم» و «توافق» باور دارد که «همین تمایز مفهومی میان تفاهم و توافق، خودش نشانه پیچیدگی بحران کنونی است. اگر طرفین به سمت توافق نهایی حرکت میکردند، تکلیف روشنتر بود؛ اما اکنون وضعیت در مرحلهای قرار گرفته که بیشتر به نوعی درک متقابل از محدودیتها شباهت دارد تا یک مصالحه جامع». این کارشناس متذکر میشود که «نتیجه جنگ اخیر، برخلاف تصور اولیه تلآویو و واشینگتن، به شکلگیری یک «جنگ ارادهها» انجامیده است؛ جنگی که در آن، عنصر تعیینکننده نه صرفا قدرت نظامی، بلکه میزان تابآوری طرفین است».
این تحلیلگر مسائل منطقهای میگوید: «ایران در طول این جنگ نشان داد که آستانه تحمل درد و فشارش بهمراتب بالاتر از رقبای منطقهای و حتی آمریکاست. این مسئله برای استراتژیستهای آمریکایی و اسرائیلی شوکآور بود. ایران ضربه خورد، اما شکست نخورد و تسلیم نشد». خدیو با اشاره به نقش تنگه هرمز در تغییر موازنه بحران، تأکید میکند: «ایران با فعالکردن اهرم هرمز، توانست بحران را از سطح منطقهای به سطح اقتصاد جهانی منتقل کند. پیش از جنگ، این ایران بود که زیر فشار تحریم و بحران اقتصادی قرار داشت، اما اکنون اقتصاد جهانی، بازار انرژی و زنجیره تأمین نیز تحت تأثیر مستقیم این تنش قرار گرفتهاند. همین مسئله باعث شد نوعی موازنه در فشار شکل بگیرد».
وی ادامه میدهد: «آمریکا اکنون با یک بنبست مواجه است. بازگشت به جنگ گستردهتر، چه از طریق بمباران وسیع و چه ورود به فاز عملیات زمینی، هزینههای بسیار سنگینی دارد و تجربه هفتههای گذشته نشان داده که لزوما به نتیجه مطلوب منجر نمیشود. از سوی دیگر، ایران هم با مشکلات اقتصادی روبهرو است. تورم، فشار معیشتی و تبعات محاصره بنادر، ظرفیت تابآوری داخلی را محدود میکند. بنابراین هر دو طرف به این جمعبندی رسیدهاند که فعلا باید مقداری انعطاف نشان دهند». این کارشناس در بخش دیگری از گپوگفتش، به پیامدهای سیاسی جنگ برای آمریکا اشاره و تصریح میکند: «برای نخستین بار پس از جنگ سرد، آمریکا وارد یک درگیری نظامی مستقیم شد، اما نتوانست در کوتاهمدت به نتیجه نظامی مطلوب برسد. این مسئله به اعتبار ابرقدرتی آمریکا ضربه زده و همزمان فشار اقتصادی ناشی از بحران انرژی، حمایت داخلی از ترامپ را هم کاهش داده است».
عبدالرحمن فتح اللهی