ایران پرسمان - وطن امروز / متن پیش رو در وطن امروز منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
بررسی روایت رسانهها و ناظران غربی از عقبنشینیها و شکستهای پیدرپی ترامپ مقابل تهران
دور جدید حملات آمریکا به ایران در هفته گذشته، اگرچه به بهانه سرنگونی بالگرد آپاچی آن کشور در تنگه هرمز شروع شد اما در ادامه ترامپ با این ادعا که ایران در روند مذاکرات در حال تعلل است، این حملات را ادامه داد. رئیس جمهور آمریکا چهارشنبه هفته گذشته با انتشار یک پست در شبکه تروث، با متهم کردن ایران به تعلل در مذاکرات، از آغاز دوباره حملات به ایران خبر داد.
بازار ![]()
بر همین اساس بامداد پنجشنبه آمریکاییها حملاتی به جنوب ایران انجام دادند؛ حملاتی که طبق ارزیابی مقامات نظامی ایران، تقریباً شبیه یک اقدام نمایشی و نمادین بود. در مقابل نیروهای مسلح ایران آشیانه جنگندههای P8 و F35 آمریکا در اردن، کویت و بحرین را هدف قرار دادند. روز پنجشنبه نیز ترامپ از ادامه حملات به ایران خبر داده بود. او حتی مدعی شد ارتش آمریکا در حال برنامهریزی برای اشغال جزیره خارک و تسلط بر منابع نفت و گاز ایران است. البته ساعتی پس از این ادعای تهدیدآمیز، ترامپ از لغو حملات به ایران گفت و مدعی شد توافق در آستانه نهایی شدن است.
آنچه ترامپ به عنوان توافق میان ایران و آمریکا مطرح کرده، در واقع همان متن موسوم به یادداشت تفاهم است که در سفر 2 خرداد عاصم منیر به تهران، نهایی شده بود. با این حال ترامپ از پذیرش آن خودداری و سعی کرد در برخی مفاد آن تغییراتی ایجاد کند.
این تغییرات مورد تایید ایران قرار نگرفت. حملات اواسط و اواخر هفته گذشته آمریکا به ایران نیز در راستای فشار به ایران برای پذیرش تغییرات اعمالشده ترامپ بود. با این وجود رئیس جمهور آمریکا در حالی از توافق نهایی خبر داد که انتشار متن پیشنویس تفاهمنامه میان ایران و آمریکا نشان میدهد تقریبا همان مفاد یادداشت تفاهم 2 خرداد مورد تایید طرفین قرار گرفته است.
روز گذشته منابع ایرانی و خارجی متن پیشنویس تفاهمنامه ایران و آمریکا را منتشر کردند. بر اساس گزارشها، جزئیات جدیدی از پیشنویس تفاهمنامه ۱۴ مادهای ایران و آمریکا توسط منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایرانی منتشر شد. جزئیات این
پیشنویس به شرح زیر است:
۱- توقف دائم و فوری جنگ در همه جبههها از جمله لبنان
۲- تعهد آمریکا به عدم مداخله در امور داخلی ایران و احترام به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران
۳- رفع کامل محاصره دریایی ظرف ۳۰ روز
۴- تعهد آمریکا به خروج نیروهایش از پیرامون ایران
۵- بازگشایی تنگه هرمز ظرف ۳۰ روز با ترتیبات ایرانی
۶- تعلیق تحریمهای فروش نفت، محصولات پتروشیمی و مشتقات و دسترسی کامل ایران به منابع مالی آن
۷- لزوم ارائه طرحهای بازسازی ایران حداقل به مبلغ ۳۰۰ میلیارد دلار توسط آمریکا و متحدانش
۸- ۶۰ روز مذاکره برای رسیدن به توافق نهایی مبتنی بر موضوعات هستهای و لغو کامل تحریمهای اولیه و ثانویه آمریکا و قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل و شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی
۹- تکرار تعهد ایران در پیمان انپیتی مبنی بر عدم تولید سلاح هستهای
۱۰- در دوره مذاکرات، آمریکا متعهد شده به نیروهای خود در منطقه اضافه نمیکند و تحریم جدیدی هم وضع نخواهد کرد.
۱۱- آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار پولهای مسدود شده ایران در دوره ۶۰ روزه مذاکرات نهایی؛ نیمی از این مبلغ قبل از شروع مذاکرات باید در دسترس ایران قرار گیرد.
۱۲- تشکیل سازوکار نظارتی برای اجرایی کردن توافق
۱۳- توافقنامه نهایی توسط قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل به تایید میرسد.
۱۴- مذاکره نهایی قبل از آزادسازی نیمی از پولهای مسدود شده ایران، تعلیق تحریمهای نفتی ایران و رفع محاصره دریایی آغاز نمیشود و توافق نهایی صرفاً در موضوع سرنوشت مواد غنی شده و غنیسازی، رفع تحریمها و برنامه بازسازی اقتصاد ایران انجام میشود و بحث درباره برنامه موشکی ایران و حمایت از گروههای مقاومت به صورت قطعی از دستور کار خارج شده است. البته بعدازظهر دیروز ترامپ در پستی در شبکه تروث مدعی شد متنی توسط ایران به رسانههای جعلی درز داده شده که با متن توافق اصلی در تناقض است. این ادعای ترامپ در حالی است که او به صورت مشخص به هیچ متنی اشاره نکرد و صرفاً با طرح یک ادعای کلی، تلاش کرد مفاد منتشر شده درباره پیشنویس تفاهم را به چالش بکشد. وی همچنین از مفاد توافق به زعم او اصلی، صحبتی نکرد.
توافق طبق تفاهم اسلامآباد
همزمان با ادعای ترامپ درباره نهایی شدن توافق میان ایران و آمریکا، برخی منابع رسانهای خارجی درباره زمان انجام توافق و مکان امضای این تفاهم گمانهزنیهایی مطرح کردند. این رسانهها همچنین با استناد به ادعاهای ترامپ مدعی شدند متن تفاهمنامه مورد تایید عالیترین سطوح تصمیمگیری ایران قرار گرفته است. این درحالی است که روز گذشته عباس عراقچی با انتشار توئیتی، نوشت این متن هنوز در ایران نهایی نشده است. وزیر امور خارجه و عضو تیم مذاکرهکننده ایران نوشت: «تفاهمنامه اسلامآباد هیچگاه تا این اندازه به نهایی شدن نزدیک نبوده است. تا زمان نهایی شدن آن، رسانهها باید از ورود به گمانهزنی درباره محتوای آن خودداری کنند. در چارچوب رویکرد مسؤولانه و شفاف ما، تمام جزئیات در زمان مقتضی در اختیار افکار عمومی قرار خواهد گرفت». توئیت عراقچی در عین حال که احتمال توافق را بسیار بالا برده است، تصریح میکند این متن هنوز نهایی نشده است. سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در واکنش به برخی گمانهزنیهای رسانهای درباره زمان و مکان برگزاری نشست امضای تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا تأکید کرد این موضوع همچنان در مرحله جمعبندی داخلی قرار دارد و تصمیم نهایی اتخاذ نشده است. اسماعیل بقائی با بیان اینکه اطلاعرسانی رسمی درباره هرگونه توافق منوط به رسیدن به نتیجه نهایی خواهد بود، افزود: به محض نهایی شدن تصمیم، جزئیات آن به صورت رسمی به اطلاع افکار عمومی خواهد رسید. وی همچنین تصریح کرد روند تصمیمگیری در جمهوری اسلامی ایران مشخص و چندمرحلهای است و مراجع ذیربط نظام باید درباره جزء به جزء متن و هرگونه تفاهم احتمالی به جمعبندی برسند.
جنگ متنها
همزمان با ادعاهای ترامپ درباره حصول توافق با ایران، برخی منابع رسانههای نزدیک کاخ سفید متنهای جعلی درباره متن تفاهمنامه منتشر کردند. ترامپ و ونس نیز ادعاهایی درباره مفاد تفاهمنامه مطرح کردند. با این حال انتشار یک متن 14 بندی در ایران به عنوان مفاد تفاهمنامه موجی از انتقادات را در آمریکا علیه ترامپ برانگیخت. منتقدان به صورت مشخص به مفاد مربوط به مدیریت تنگه هرمز، لغو تحریمهای نفتی و حوزه پتروشیمی و از آن مهمتر آزادی ٢٤ میلیارد دلار اموال بلوکه شده، همچنین تعهد آمریکا برای خروج نظامی از منطقه و... اشاره کرده و این مفاد را نشاندهنده شکست ترامپ دانستند. این انتقادات باعث عصبانیت ترامپ شد و او با انتشار پستی در شبکه تروث مدعی شد ایران یک متن را به رسانههای جعلی داده که متن اصلی نیست. نکته قابل تامل درباره توئیت عراقچی است. توئیت عراقچی که در آن خواسته شده از پرداختن به متنهای ادعایی خودداری شود به زبان انگلیسی منتشر شد و بلافاصله پس از انتشار، دونالد ترامپ این توئیت عراقچی را در صفحه خود در شبکه تروث منتشر کرد. به عبارتی توئیت عراقچی و بازنشر آن توسط ترامپ نشان میدهد رئیسجمهور آمریکا از انتشار متن تفاهمنامه در ایران عصبانی است. جالبتر اینکه پس از انتشار توئیت عراقچی، ترامپ در مصاحبه با اکسیوس گفت: همچنان معتقدم تا پایان هفته (یکشنبه) یا روز دوشنبه توافق امضا میشود. این وضعیت نشان میدهد طرف آمریکایی به شدت از انتشار متن تفاهمنامه وحشت دارد، زیرا با موج گستردهای از انتقادات در داخل آمریکا مواجه میشود. از همینرو از ایران میخواهد متن تفاهمنامه تا زمان امضا منتشر نشود اما ایران به واسطه بیاعتمادی مفرط نسبت به ترامپ و احتمال بدعهدی مجدد، اصرار دارد مفاد اصلی توافق تثبیت شود تا ترامپ نتواند به لطایفالحیل یک بار دیگر دست به فریبکاری بزند.