ایران پرسمان - فارس/پیروزی قاطع حزب راستگرای «آلترناتیو برای آلمان» در انتخابات ایالتی، شکاف میان رأیدهندگان بر سر اینکه آیا باید به راهبرد چند دههای برای کنار گذاشتن افراطگرایان ادامه داد یا نه را آشکار کرده است. تقریباً هشت دهه است که در آلمانِ پس از جنگ جهانی دوم، جریان اصلی سیاسی از همکاری با احزابی که آنه
فارس /پیروزی قاطع حزب راستگرای «آلترناتیو برای آلمان» در انتخابات ایالتی، شکاف میان رأیدهندگان بر سر اینکه آیا باید به راهبرد چند دههای برای کنار گذاشتن افراطگرایان ادامه داد یا نه را آشکار کرده است.
تقریباً هشت دهه است که در آلمانِ پس از جنگ جهانی دوم، جریان اصلی سیاسی از همکاری با احزابی که آنها را افراطی میداند، خودداری کرده است.
این توافق میان رهبران به اصطلاح «میانهرو» به «دیوار آتش» معروف است. حامیان این رویکرد میگویند هدفشان جلوگیری از به قدرت رسیدن «اقتدارگرایان احتمالی» است؛ یعنی همانگونه که «آدولف هیتلر» صدراعظم آلمان نازی به قدرت رسید.
اکنون این استدلال در پی انتخابات روز یکشنبه در ایالت زاکسن-آنهالت با بزرگترین آزمون خود مواجه شده است؛ ایالتی کوچک با ۲.۱ میلیون نفر جمعیت در شرق آلمان که با قاطعیت به حزب راستگرای «آلترناتیو برای آلمان» یا AfD رأی داد.
طبق گزارش نیویورکتایمز، نتیجه انتخابات روز یکشنبه نمونهای از یک اختلاف بنیادین میان آلمانیها بر سر این مسئله بود که چه چیزی تهدیدی برای دموکراسی محسوب میشود.
نظرسنجیها از رأیدهندگان در روز یکشنبه پرسیدند که آیا AfD را همانند احزاب اصلی آلمان «خطری برای دموکراسی» میدانند یا نه که حدود نیمی از رأیدهندگان این حزب را «تهدید» میدانستند. آنها تقریباً بهطور کامل به رقبای AfD، از چپ افراطی تا راست میانه، رأی دادند. اما نیمی دیگر از رأیدهندگان گفتند هیچ تهدیدی وجود ندارد و تقریباً همه آنها از AfD حمایت کردند.
این نتیجه تصویری روشن از شکاف رو به گسترش میان احزاب اصلی آلمان که از میانهراست و میانهچپ حکومت میکنند و رأیدهندگان پوپولیستی است که به این باور رسیدهاند سیاستهای معمول دیگر قادر به حل مشکلات فوری آنها نیست.
ریشههای تاریخی اختلاف در شرق آلمان
از نگاه جریان اصلی سیاسی اما راستگرایان تهدیدی برای دموکراسی هستند.
نیویورکتایمز نوشته است: «رهبران AfD اظهاراتی با اشارههای ضمنی به نازیسم مطرح کردهاند، از جمله با تکرار شعارهای نازیها و کماهمیت جلوه دادن هولوکاست و همچنین اقلیتها را شهروندانی درجهدو معرفی کردهاند.»
اما از دید حامیان AfD، بهویژه در ایالتهای شرقی آلمان که از نظر اقتصادی با مشکلات بیشتری روبهرو هستند، این حزب به آخرین و بهترین فرصت برای رساندن صدای آنها تبدیل شده است؛ احساسی که خودداری احزاب حاکم از همکاری با AfD، آن را تقویت کرده است.
این رأیدهندگان نسبت به سطح بالای مهاجرت از غرب آسیا در دهه گذشته و مجموعهای از حملات مرگبار در سالهای اخیر در سراسر آلمان که مهاجران در آنها دست داشتهاند، نگرانیهایی دارند. آنها از قیمت بالای برق و سوخت و چشمانداز نامطمئن اشتغال شکایت میکنند و همچنان نسبت به نحوه برخورد آلمانیهای غربی با آنها پس از اتحاد دوباره کشور در سال ۱۹۹۰ احساس نارضایتی دارند.
آنها میگویند نگرانیشان کمتر از این است که AfD ممکن است حقوق برخی از آلمانیها را محدود کند و بیشتر نگران این هستند که احزاب اصلی، رأیدهندگان AfD را ساکت کنند.
«به نظرم خیلی خوب است اگر آنها وارد دولت شوند، چون آن وقت میتوانند ثابت کنند که آنقدرها هم که همه میگویند بد نیستند و در واقع یک حزب نازی نیستند.» این اظهارات «هایکه رایشلت» ۵۷ ساله، کارمند صنعت داروسازی و حامی AfD در ماگدبورگ، مرکز ایالت زاکسن-آنهالت است.
حزب AfD میتواند دولت ایالتی تشکیل دهد؟
طبق این گزارش، نتیجه نهایی انتخابات در زاکسن-آنهالت عملکرد قوی AfD را نشان داد، اما تضمینی برای تشکیل دولت از سوی این حزب وجود ندارد. AfD با مشارکت بیسابقه رأیدهندگان، کمی کمتر از ۴۴ درصد آرا را به دست آورد و ۳۹ کرسی از مجموع ۸۳ کرسی پارلمان ایالتی را کسب کرد.
حتی با وجود اینکه این انتخابات در ایالتی نسبتاً کوچک و در قلب پایگاه قدرت AfD در شرق آلمان برگزار شد، نتیجه آن سیاست آلمان را تکان داد و مفهوم دیوار آتش را زیر سؤال برد، آن هم در شرایطی که AfD در نظرسنجیهای سراسری پیشتاز است.
«روگر اشتوکر» استاد علوم سیاسی در دانشگاه «اتو فون گوریکه» ماگدبورگ، این نتیجه را «یک نقطه عطف تاریخی» خواند.
در ایالت زاکسن-آنهالت، AfD میتواند با متقاعد کردن یک حزب کوچک پوپولیست برای پیوستن به آن، یا با جذب اعضای ناراضی حزب دموکرات مسیحی یعنی حزب صدراعظم «فردریش مرتس» دولت تشکیل دهد.
در سطح ملی و در برلین، مرتس احتمالاً با پرسشهای تازهای در داخل ائتلاف حاکم خود درباره نقش AfD روبهرو خواهد شد. برخی ممکن است خواستار بررسی امکان همکاریهای آینده با AfD شوند. برخی دیگر نیز ممکن است خواهان اقدامات انزوای شدیدتر، مانند ممنوع کردن فعالیت AfD در سیاست فدرال شوند.
جایگزین معتبر برای «سیستم» کنونی
در سراسر آلمان، تحلیلگران این پرسش را مطرح میکنند که آیا راهبرد کنونی میتواند دوام بیاورد یا نه.
آنها میگویند مردم اعتماد خود را به نهادهای نقشآفرین در کنترل ورود جریانهای افراطی، مانند احزاب سیاسی باسابقه و رسانههای جریان اصلی از دست دادهاند. AfD نیز شبکههای مستقل اطلاعرسانی خود را در شبکههای اجتماعی ایجاد کرده و با دور زدن روزنامهنگاران سنتی، با موفقیت قابلتوجهی پیامهای خود را منتشر کرده است.
«تورستن بنر» مدیر اندیشکده غیرانتفاعی «مؤسسه جهانی سیاست عمومی» در برلین، گفت نتایج زاکسن-آنهالت «شکست کامل دیوار آتش را نشان میدهد».
بنر گفته که این وضعیت به AfD اجازه داده تا رأیدهندگان بیشتری را جذب کند و به معتبرترین جایگزین برای «سیستم» تبدیل شود، سیستمی که تصور میشود همه نیروهایش را تنها با هدف کنار گذاشتن AfD متحد کرده است.
نیویورکتایمز نوشته هیچ نشانهای وجود ندارد که مرتس یا شرکای ائتلافی او قصد داشته باشند در این رویکرد تجدیدنظر کنند.
«لارس کلینگبایل» معاون صدراعظم و رهبر حزب سوسیالدموکرات، روز یکشنبه در گفتوگویی گفت: «ما دست همکاری به سوی AfD دراز نخواهیم کرد.»
به ادعای این روزنامه آمریکایی، رهبران جریان اصلی نگرانند که دولت تحت رهبری AfD به سمت اقتدارگرایی حرکت کند و با توجه به روابط این حزب با روسیه، اطلاعات محرمانه را در اختیار دشمنان آلمان قرار دهد. نهاد اطلاعات داخلی آلمان نیز AfD را بهعنوان یک گروه «مظنون به افراطگرایی» طبقهبندی کرده است، اتهامی که این حزب آن را با انگیزههای سیاسی میداند.
شباهتهای AfD و ترامپ
رقبای AfD میگویند دولت این حزب حقوق مهاجران را به اندازه سایر شهروندان به رسمیت نخواهد شناخت.
در زاکسن-آنهالت، برنامه انتخاباتی AfD خواستار آن است که دانشآموزان مهاجر به مدارس جداگانه فرستاده شوند و پرچمهای همجنسگرایان در ساختمانهای عمومی ممنوع شود. این حزب همچنین وعده داده است میلیونها مهاجر را اخراج کند؛ اقدامی که به اختیارات دولت فدرال نیاز دارد.
حامیان AfD اما احزاب حاکم را به تضعیف رأیدهندگان متهم میکنند. آنها AfD را حزبی میدانند که حقایقی را بیان میکند که هیچ حزب دیگری حاضر نیست مطرح کند، از جمله آنها مخالفت با حمایت آلمان از اوکراین است. احزاب دیگر نیز گاهی از ادبیات AfD بهویژه درباره مهاجرت، استفاده کردهاند، اما این کار موفقیت چندانی در انتخابات برای آنها به همراه نداشته است.
نیویورکتایمز در بخش پایانی گزارش خود نوشته که شباهتهایی میان این وضعیت و ظهور «دونالد ترامپ» در سیاست آمریکا وجود دارد.
افزایش حمایت از ترامپ در انتخابات مقدماتی جمهوریخواهان در ابتدا با وعدههای او برای اتخاذ سیاستهایی سختگیرانهتر از رقبایش در متوقف کردن مهاجرت و ورود پناهجویان به آمریکا تقویت شد. مانند رأیدهندگان AfD، حامیان ترامپ نیز برنامههای او را عقل سلیم میدانستند، نه افراطگرایی.
دو راهی بزرگ
بنر گفت که این تحولات، انتخاب دشواری را پیش روی سیاستمداران قرار میدهد. «اگر رهبران جریان اصلی آلمان واقعاً معتقدند AfD تهدیدی برای دموکراسی است، باید برای ممنوع کردن آن تلاش کنند. اگر چنین اعتقادی ندارند، میتوانند اجازه دهند AfD وارد همان سیستمی شود که اکنون علیه آن موضع میگیرد، با این امید که تقسیم قدرت، مواضع این حزب را تعدیل کند.»
او با این حال، اذعان کرد که هر دو گزینه نیز مشکلات خاص خود را دارند.