ایران پرسمان - مدال‌آور طلای فوتبال الکترونیک ایران گفت: سخت‌ترین مسابقه ما مقابل ژاپن بود؛ چرا که این کشور میزبان مسابقات و سازنده بازی ویدیویی eFootbal بود و حساب‌های کاربری مسابقات را داشتند.
خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، مائده سادات مرویان حسینی: بازی‌های ویدیویی دیگر صرفاً ابزاری برای سرگرمی نیستند. این بازی‌ها سال‌هاست که به صنعتی درآمدزا و اثرگذار در حوزه انتقال ارزش ها و مفاهیم فرهنگی تبدیل شدند. این نگاه به‌تدریج در ایران شکل گرفته و بازیکنان بسیاری، بازی‌های ویدیویی را نه صرفاً به‌عنوان سرگرمی، بلکه به‌عنوان حرفه‌ای جدی دنبال میکنند. بازی‌های ویدیویی، علاوه بر ظرفیت اقتصادی که در سال‌های اخیر توانسته حتی از صنعت فیلم و سینما پیشی بگیرد و همچنین قدرت فرهنگی قابل‌توجهی داشته باشد. چراکه ماهیت تعاملی این بازی‌ها به آن‌ها امکان می‌دهد مفاهیم، ارزش‌ها و روایت‌های فرهنگی را به شیوه‌ای متفاوت به مخاطبان منتقل کنند. بااین‌حال، به نظر می‌رسد ظرفیت‌های صنعت بازی‌های ویدیویی هنوز آن‌طور که باید در برخی سطوح سیاست‌گذاری فرهنگی کشور مورد توجه قرار نگرفته است. در شرایطی که هر سال بودجه‌های قابل‌توجهی به تولید فیلم، انیمیشن و سریال اختصاص می‌یابد، می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب و سرمایه‌گذاری هدفمند در صنعت بازی‌سازی نیز آثار متنوعی تولید کرد که ارزش‌ها، مفاهیم و هویت ایرانی را هم به کودکان و نوجوانان کشور معرفی کنند و هم در سطح بین‌المللی به مخاطبان برسانند.
با این حال، مسئله فقط میزان بودجه نیست؛ بلکه نوع نگاه به بازی‌های ویدیویی اهمیت دارد. اگر این بازی‌ها صرفاً ابزاری برای سرگرمی تلقی شوند، بخش بزرگی از ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی و هویتی آن‌ها نادیده گرفته می شود. در سال‌های اخیر، کارکرد بازی‌های ویدیویی حتی از سرگرمی و ابزار انتقال فرهنگ هم فراتر رفته و بخشی از آن‌ها در قالب ورزش‌های الکترونیکی یا «e sport» وارد رقابت‌های حرفه‌ای می‌شود. امروزه برای این رشته‌ها مسابقات ملی، قاره‌ای و جهانی برگزار می‌شود. بنابراین، ورزش‌های الکترونیکی را نمی‌توان صرفاً بازی کردن برای سرگرمی دانست؛ این حوزه نیز مانند بسیاری از رشته‌های ورزشی، به تمرین مستمر، مهارت، تجربه و حمایت نیاز دارد.
در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ آیچی-ناگویا در ژاپن، ورزش‌های الکترونیکی نیز در قالب رقابت‌های رسمی این دوره حضور داشتند. در رشته فوتبال مجازی یا eFootball، دو نماینده ایران، ابوالفضل آقایی‌نسب و حسن پاجانی، موفق شدند مدال طلای این رشته را برای کشورمان کسب کنند؛ افتخاری که جایگاه ورزش‌های الکترونیکی ایران را بیشتر از گذشته کرد. اهمیت این موفقیت در این است که رقابت‌های این دوره در چارچوب رسمی مدال‌آوری بازی‌های آسیایی برگزار شد و دستاورد ورزشکاران در جدول مدال‌ها به شمار آمد. در همین راستا، با ابوالفضل آقایی‌نسب، مدال‌آور طلای رشته eFootball در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶، گفت‌وگو کردیم تا از مسیر ورود او به رقابت‌های حرفه‌ای، سال‌ها تمرین و تلاش، تجربه حضور در مسابقات ناگویا، چالش‌های ورزشکاران ایرانی و چشم‌انداز آینده ورزش‌های الکترونیکی در کشور بیشتر بدانیم.
* از چه زمانی بازی eFootball رو شروع کردید و چطور وارد مسیر رقابت‌های حرفه‌ای شدید؟
من بازی eFootball را از زمانی شروع کردم که ps به eFootball تغییر کرد. از سال ۲۰۲۲، ps به eFootball تغییر کرد و تا امروز که در مسابقات آسیایی 2026 شرکت کردیم، این رشته را با عنوان eFootball دنبال می‌کنیم. حدود هشت سال است که این رشته را به‌صورت حرفه‌ای دنبال می‌کنم و از سال ۲۰۱۷ و اوایل سال ۲۰۱۸ وارد مسابقات شدم. از زمانی که وارد مسابقات حرفه‌ای شدم، مسیرم جدی‌تر شد. در سال ۲۰۱۹ در یک مسابقه کشوری شرکت کردم و توانستم یکی از مقام‌داران کشور را شکست بدهم. از آنجا متوجه شدم که در این رشته استعداد دارم و می‌توانم پیشرفت کنم. به همین دلیل، تلاشم را بیشتر کردم و در نهایت وارد رقابت‌های حرفه‌ای شدم.
* برای رسیدن به سطحی که بتونید در بازی‌های آسیایی رقابت کنید، چند سال تمرین کردید؟ برنامه تمرینی شما چطوره و روزانه چقدر زمان صرف تمرین می‌کنید؟
در ابتدای مسیر، سطح بازی من پایین‌تر بود و هنوز بازیکن حرفه‌ای محسوب نمی‌شدم. به‌تدریج تمرین‌هایم را بیشتر کردم، در مسابقات بیشتری شرکت کردم و سعی کردم تجربه کسب کنم. حدود هفت تا هشت سال طول کشید تا بتوانم به این سطح برسم. در تمام این هفت تا هشت سال، به‌طور منظم تمرین می‌کردم و در مسابقات مختلف شرکت داشتم. سعی می‌کردم در تمام مسابقاتی که در نقاط مختلف کشور برگزار می‌شد، حضور پیدا کنم؛ به‌خصوص در اردوهای تیم ملی که در حوزه ورزش‌های الکترونیکی برگزار می‌شدند. برنامه تمرینی من در روزهای عادی بین چهار تا شش ساعت بود. زمانی که به مسابقات نزدیک می‌شدم، گاهی ساعت تمرینم به ۱۰ تا ۱۲ ساعت در روز هم می‌رسید.
* تفاوت یک گیمر معمولی با بازیکن حرفه‌ای چیه؟ آیا برای این رشته هم مثل ورزش‌های دیگه برنامه تمرینی، مربی، تحلیل رقبا و آمادگی ذهنی لازم دارید؟
وقتی به گیم‌نت می‌رویم و می‌نشینیم بازی می‌کنیم، یک گیمر معمولی هستیم؛ اما زمانی که بازی به ورزش، حرفه و تمرین تبدیل می‌شود، دیگر صرفاً به چشم یک بازی به آن نگاه نمی‌کنیم. دیگر هدفمان تفریح نیست، بلکه تمرین می‌کنیم تا پیشرفت کنیم، نقاط قوت خود را تقویت کنیم و نقاط ضعفمان را از بین ببریم.
وقتی گیمری، حرفه‌ای می‌شود، دیگر به این فعالیت صرفاً به چشم یک بازی نگاه نمی‌کند. در رشته بازی‌های الکترونیک کسی که می‌خواهد حرفه‌ای شود، مسیر متفاوتی از کسی دارد که صرفاً برای سرگرمی بازی می‌کند. زمانی که وارد مسیر حرفه‌ای می‌شوید، برنامه تمرینی دارید، مربی دارید و باید بتوانید حریفانتان را تحلیل و آنالیز کنید. علاوه بر این، بازیکن باید از آمادگی ذهنی بالایی برخوردار باشد. در ورزش‌های الکترونیکی، آمادگی ذهنی تاثیر بالایی دارد؛ زیرا یک تصمیم اشتباه در مسابقه می‌تواند تمام زحمات و تلاش‌های چندساله شما را از بین ببرد.
* شما نماینده ایران در بخش موبایلی eFootball بودید و حسن پاجانی، نماینده ایران در بخش pc . بازی در موبایل چه تفاوت‌هایی با نسخه کنسولی یا رایانه‌ای داره؟ آیا سطح رقابت، شیوه تمرین و مهارت‌های موردنیاز هم متفاوت است؟
من قبل از این در بخش‌های پی‌سی و کنسول هم رقابت می‌کردم و مسابقات حرفه‌ای این دو بخش را دنبال می‌کردم؛ اما مدتی بود که فعالیتم را در بخش موبایل شروع کرده بودم و به‌صورت حرفه‌ای در این بخش تمرین می‌کردم. در دوره‌های انتخابی مسابقات ناگویا، توانستم هم از بخش کنسول به اردوی تیم ملی راه پیدا کنم و هم از بخش موبایل. از آنجا که پیش‌تر تجربه شرکت در مسابقات موبایل در تایلند را داشتم، تصمیم گرفتم ادامه اردو را در بخش موبایل رقابت کنم. خدا را شکر، در نهایت توانستم در بخش موبایل انتخاب شوم.
تفاوت نسخه کنسولی با نسخه موبایل این است که در کنسول، آزادی عمل بیشتر است، دامنه حرکات گسترده‌تر است و می‌توان از دکمه‌های بیشتری استفاده کرد. به همین دلیل، کار با کنسول تا حدودی راحت‌تر از موبایل است. در نسخه موبایل، صفحه‌نمایش کوچک‌تر و امکانات لمسی محدودتر است. تعداد کلیدهای در دسترس نیز محدودتر است و باید از ترکیب کلیدها استفاده کنید. بااین‌حال، این نسخه دشواری‌های خاص خودش را دارد و در مقایسه با نسخه کنسولی، بسیار سخت‌تر است. من ساعت تمرینم را افزایش دادم و با توجه به میزان تمرینی که داشتم، توانستم به آن سطح برسم. مهارت‌هایی مانند سرعت واکنش، قدرت تفکر، توانایی ذهنی و آمادگی ذهنی بالا، همگی در عملکرد بازیکن تأثیرگذار هستند.
* در مسیر رسیدن به این مدال طلا در رشته ورزش‌های الکترونیک، مهم‌ترین چالش‌هایی که باهاش روبه‌رو شدید چی بود؟ قطعی و اختلال اینترنت و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها چه تأثیری بر تمرین و رقابت‌های شما گذاشته؟
مهم‌ترین چالشی که از ابتدا با آن مواجه بودم، این بود که رشته ما در میان خانواده‌ها و مردم تا حد زیادی ناشناخته بود. بارها حرف‌هایی از این قبیل شنیدیم که «این کار فایده‌ای ندارد، دنبالش نرو»، «این که آتاری‌بازی است»، «این کار برایت نان نمی‌شود؛ برو دنبال زندگی‌ات و به درست برس». یکی از سخت‌ترین مسائل همین بود که مسیری را می‌رفتیم؛ اما همه می‌خواهند شما را از آن مسیر خارج کنند و مجبورتان کنند راه دیگری را در پیش بگیرید. این شرایط واقعاً سخت بود.
چالش دیگری که داشتیم، مسئله اینترنت بود. اینترنت ما در مقایسه با نیازهای بازی که انجام می‌دهیم، ضعیف است و حریف‌هایمان اینترنت بهتری دارند. گاهی با نیم ثانیه تا دو ثانیه تأخیر بازی می‌کنیم. این تأخیر رقابت را برای ما بسیار سخت می‌کند. در مراحل بالاتر همچنین شرایط اینترنت ما اصلاً با اینترنت سایر کشورها قابل مقایسه نیست و متأسفانه گاهی به دلیل همین مشکل اینترنت از مسابقات حذف می‌شویم.
این مسئله بر تمرین‌ها و عملکرد ما در رقابت‌ها اثر گذاشته بود؛ زیرا نمی‌توانستیم برخی از مسابقات دوستانه را برگزار کنیم. بااین‌حال، انجمن با تعدادی از کشورهای حاشیه خلیج فارس که به ما نزدیک‌تر هستند، مسابقاتی برگزار کرد که در آن‌ها شرایط اینترنت تا حدودی بهتر بود. این مسابقات برای ما مؤثر بود و به آمادگی‌مان برای بازی‌های آسیایی 2026 ناگویا کمک کرد.
* کمی درباره مسابقات آسیایی ناگویا بگویید. در مسیر رسیدن به فینال با چه کشورهایی رقابت کردید و سطح حریفانتون چطور بود؟ کدوم مسابقه براتون سخت‌تر بود؟
مسابقات ناگویا ابتدا به‌صورت گروهی برگزار شد و پس از آن، مرحله حذفی آغاز می‌شد. ما شش گروه داشتیم که یکی از آن‌ها چهار تیم داشت. از هر گروه، یک تیم به مرحله بعد صعود می‌کرد. خوشبختانه یا متأسفانه، ما در گروه چهارتیمی قرار گرفته بودیم. به نظرم، گروه ما یکی از سخت‌ترین گروه‌ها بود؛ زیرا با کشورهایی مانند کره جنوبی، عربستان سعودی و قطر هم‌گروه بودیم. عربستان سعودی یکی از کشورهایی بود که شانس کسب مدال داشت و تیم قدرتمندی محسوب می‌شد. کره جنوبی نیز از کشورهای بسیار خوب این رشته بود. همچنین از آنجا که eFootball رشته‌ای است که سازنده آن، کشور ژاپن است و ما در بازی‌های آسیایی در همین رشته رقابت می‌کردیم، کشورهای شرق آسیا حریفان قدرتمندی بودند.
این کشورها علاوه بر بازی‌های آسیایی، در سطح جهانی نیز حریفان قدرتمندی هستند. بنابراین، سطح مسابقات بسیار بالا بود و با حریفانی باتجربه روبه‌رو بودیم. بااین‌حال، خدا را شکر توانستیم به‌عنوان تیم اول از گروه صعود کنیم و ۱۵ امتیاز از ۱۸ امتیاز ممکن را به دست بیاوریم. پس از آن، وارد مرحله حذفی شدیم. در مجموع دو بازی، عربستان سعودی را با نتیجه ۴ بر ۱ شکست دادیم. سپس ژاپن را با نتیجه مجموع ۶ بر ۴ بردیم و در نهایت، مالزی را با نتیجه مجموع ۴ بر ۲ شکست دادیم. در کل، به‌ترتیب در مرحله یک‌چهارم نهایی با عربستان سعودی، در مرحله نیمه‌نهایی با ژاپن و در فینال با مالزی روبه‌رو شدیم. سخت‌ترین مسابقه ما مقابل ژاپن بود. دلیلش این بود که ژاپن میزبان مسابقات بود و کشور سازنده بازی نیز محسوب می‌شد. بازیکنان ژاپنی از سه تا چهار ماه قبل، حساب‌های کاربری مخصوص مسابقات را در اختیار داشتند و برای رقابت آماده شده بودند.
* به نظرتون ورزش‌های الکترونیک در ایران چقدر شناخته‌شده است؟
ورزش‌های الکترونیکی در حال حاضر در ایران رو به پیشرفت هستند. من از همان ابتدا این فعالیت را یک شغل و حرفه جدی می‌دانستم؛ اما چون شرایط و دیدگاه‌ها در ابتدای مسیر و زمان شروع فعالیت ما متفاوت بود، در کنار آن، تحصیل و کار خودم را نیز ادامه می‌دادم و فعالیت حرفه‌ای‌ام در ورزش‌های الکترونیکی را دنبال می‌کردم.
اگر بخواهم از گذشته بگویم، این رشته ورزشی، ناشناخته بود و بسیاری از مردم آن را نمی‌شناختند. اگر جایی نام آن مطرح می‌شد، مردم نمی‌دانستند که یک رشته ورزشی است. نمی‌دانستند که ممکن است در بازی‌های آسیایی حضور داشته باشد و بتوانیم در آن مدال کسب کنیم.
با این حال از زمانی که این رشته به بازی‌های آسیایی اضافه شد، به‌خصوص پس از آنکه ما مدال گرفتیم، دیدگاه‌ها نسبت به آن تغییر کرد. دیگر صرفاً آن را یک بازی یا اتلاف وقت نمی‌دانند؛ بااین‌حال، هنوز جای پیشرفت زیادی وجود دارد و لازم است نگاه مردم به این رشته بیش از پیش تغییر کند. نکته دیگری که وجود دارد این است که این است که حدود ۱۵ تا ۲۰ سال است که لقمان شاورانی، مدیر انجمن ورزش‌های الکترونیک در این زمینه تلاش میکنند و زحمت می‌کشند تا ورزش‌های الکترونیکی ایران بتواند به چنین جایگاهی برسد.
مدال ما نباید با مدال رشته‌هایی مانند کشتی، تکواندو و وزنه‌برداری متفاوت دیده شود. ورزشکاران زحمتکش تیم ملی در این رشته‌ها تلاش میکنند تا مدال بگیرند و برای کشور افتخارآفرینی کنند. ما هم همین مسیر را طی می‌کنیم و برای رسیدن به این هدف زحمت می‌کشیم. بنابراین مدال رشته ورزش‌های الکترونیک نیز هیچ تفاوتی با مدال سایر رشته‌ها ندارد. این مدال به جدول مدال‌های کاروان ایران اضافه شده و ما توانستیم سومین مدال طلای کاروان ایران را کسب کنیم.
* پس از کسب این مدال، چه حمایت مشخصی از شما و تیمتون انجام شد یا وعده داده شده؟ آیا صرفا حمایت‌هایی فقط برای پاداش قهرمانی انجام شد یا برای ادامه مسیر حرفه‌ای‌تان هم برنامه‌ای وجود دارد؟
پس از اینکه این مدال را کسب کردیم، همانند سایر رشته‌ها، وعده‌هایی درباره حمایت از ما داده شد. از جمله قرار شد از خدمت سربازی معاف شویم که این موضوع در حال پیگیری و انجام است. همچنین با دستور وزیر محترم، پاداش کمیته ملی برای ما واریز شده است. از مسئولان مربوطه تشکر می‌کنم؛ به‌خصوص از مهدی علینژاد، دبیرکل کمیته ملی المپیک. در این مسیر، انجمن ورزش‌های الکترونیکی و هیئت‌های مربوطه در استان‌های تهران و یزد از ما حمایت کردند که بار دیگر از لقمان شاورانی، مدیر انجمن ورزش‌های الکترونیک تشکر می‌کنم. پس از آن، کمیته ملی المپیک و وزارت ورزش نیز در این مسیر همراه ما بودند.
امیدوارم پس از کسب این مدال، حمایت‌ها بیشتر شود و بتوانیم با استفاده از ظرفیت اسپانسرها یا تیم‌هایی که از ما حمایت میکنند، به مسابقات بهتر و سطح بالاتری اعزام شویم. در حال حاضر، به‌جز همکاری با انجمن، تحت قرارداد با مجموعه دیگری نیستم و اگر شرکتی یا تیمی تمایل به همکاری داشته باشد، من برای ادامه این مسیر حرفه‌ای مایل به همکاری هستم. همچنین امیدوارم رشته وزش‌های الکترونیک به بازی‌های المپیک اضافه شود تا بتوانیم در المپیک نیز افتخارآفرینی کنیم و مدال به دست بیاوریم. هدف من کسب طلای جهانی است.
* فکر می‌کنید بعد از کسب این مدال طلا، به ورزش‌های الکترونیک و مشکلات بازیکنانش توجه بیشتری می‌شود؟ چرا موفقیت‌های بین‌المللی گاهی بیشتر از خود این رشته مورد توجه قرار می‌گیرند؟ همچنین چه اتفاقی باید بیفته که این مدال طلا به توسعه پایدار این رشته کمک کنه؟
دیدگاه من نسبت به آینده این رشته بسیار مثبت است. فکر می‌کنم پس از کسب این مدال و رقم خوردن این اتفاق ویژه برای ورزش‌های الکترونیکی ایران، حمایت‌های بیشتری از این رشته صورت بگیرد و نگاه متفاوتی به آن شکل بگیرد. همچنین امیدوارم مشکلاتی مانند مسئله اینترنت برطرف شوند. البته این موضوع هم درست است که معمولاً موفقیت‌های بین‌المللی بیش از جزئیات یک رشته مورد توجه قرار می‌گیرند؛ زیرا کسب یک موفقیت بزرگ است و افراد معمولاً به جزئیات آن توجه چندانی ندارند. بسیاری از مردم از مشکلات، سختی‌ها و دشواری‌های مسیر آگاهی زیادی ندارند و بیشتر خود موفقیت را می‌بینند. به همین دلیل، موفقیت نهایی بیشتر به چشم می‌آید.
پس از این قهرمانی، انتظار می‌رود همان‌طور که مسئولان و جامعه به سایر رشته‌های ورزشی توجه میکنند، به رشته ما هم اهمیتی داده شود و از این به بعد ما را نیز جزو رشته‌هایی بدانند که حرفه‌ای و قدرتمند است. شاید پیش از این، برخی افراد متوجه این موضوع نبودند یا اطلاعات کافی درباره آن نداشتند. البته این مسئله قابل درک است؛ زیرا امسال نخستین سالی است که مدال ما رسمیت پیدا کرده. پیش از این نیز مقام‌هایی کسب کرده بودیم، اما مدال‌های ما آزمایشی بودند.
در کنار این موفقیت، در برخی مسابقات رسمی نیز افتخاراتی داشتیم؛ از جمله سه عنوان قهرمانی جهان و دو عنوان نایب‌قهرمانی در رقابت‌های مختلف. همچنین دوست و هم‌تیمی خوبم، حسن پاجانی، در مسابقات آسیایی و جهانی افتخارآفرینی کرده است.
اتفاقی که می‌تواند به توسعه پایدار این رشته کمک کند، حمایت مجموعه‌ها و تیم‌های مختلف و توجه ویژه به ورزش‌های الکترونیکی است. ما در این رشته استعدادهای بسیار زیادی داریم و به نظرم بازیکنان ایرانی می‌توانند در سطح آسیا و جهان عملکرد بسیار خوبی داشته باشند. برای رسیدن به این جایگاه، باید از این استعدادها حمایت شود.
در پایان می‌خواهم از خانواده‌ام تشکر می‌کنم که در تمام این مسیر همراه من بودند و از من حمایت کردند. همچنین از انجمن ورزش‌های الکترونیکی ایران، کمیته ملی المپیک، وزارت ورزش و جوانان و هیئت ورزش و جوانان استان یزد نیز قدردانی می‌کنم که در این مسیر همراه ما بودند.
مدالی که به دست آوردیم، مدالی نبود که صرفاً من و حسن پاجانی آن را کسب کرده باشیم. افراد زیادی از میان بازیکنان ایران به ما کمک کردند. آن‌ها در تمرین‌ها حضور پیدا کردند، با ما بازی‌های دوستانه انجام دادند و در کنار ما تمرین کردند. همین همراهی‌ها باعث شد بتوانیم به سطح آمادگی لازم برسیم و برای حضور در مسابقات آماده شویم. از همه این عزیزان تشکر می‌کنم و این مدال را به همه آن‌ها تقدیم می‌کنم.
