ایران پرسمان - در نشستی علمی در پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران، یافته‌های پژوهشی درباره مناقشه طب‌های مکمل و پزشکی رایج از منظر فلسفه علم ارائه شد.
به گزارش ایران پرسمان به نقل از دانشگاه تهران، در نشستی علمی به میزبانی پژوهشکده تاریخ علم دانشگاه تهران، امیرحسن موسوی، دانش‌آموخته دکتری فلسفه علم و فناوری، یافته‌های رساله دکتری خود با عنوان «تحلیل مناقشه طب‌های مکمل و پزشکی رایج از منظر فلسفه علم» را ارائه کرد؛ پژوهشی که به گفته وی نخستین بررسی روش‌مند و آکادمیک درباره «خودِ مناقشه» تا سال ۱۴۰۲ است.
در این نشست که با اداره علمی امیرمحمد گمینی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و با حضور پژوهشگران تاریخ علم و تاریخ پزشکی، پزشکان متخصص و بالینی، پژوهشگران فلسفه علم و همچنین جامعه‌شناسان سلامت و مردم‌شناسان پزشکی برگزار شد، سخنران در آغاز با نگاهی خودنقادانه، اصلی‌ترین کاستی کار خود را «فقدان رویکرد عمیق تاریخی و تبارشناسانه» دانست و از تاریخ‌پژوهان علم برای اجرای طرح‌های پژوهشی مکمل دعوت کرد.
ناکارآمدی دوگانه علم / شبه‌علم
موسوی گفت: چارچوب رایج علم / شبه‌علم که از سوی هر دو طیف موافقان و مخالفان به کار می‌رود، به دلیل پیوستگی‌های ناتمام مفاهیم، توان تحلیلی لازم برای گره‌گشایی از این مناقشه را ندارد. وی همچنین کاربرد مفاهیمی چون «پارادایم»، «ابزارانگاری» و «پراگماتیسم» را در مباحثات رسانه‌ای، مصداق تقلیل‌گرایی و مصادره به مطلوب دانست.
وی در ادامه این سخنرانی به بررسی‌های تبارشناسانه این مناقشه پرداخت و گفت: «بررسی‌های تبارشناسانه نشان می‌دهد که مناقشه میان طب سنتی و پزشکی مدرن، محصول فرآیندهای پس از انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ نیست، بلکه دارای تبار تاریخی پیشینی است.
وی اظهار داشت: این مناقشه بومی یا منحصر به ایران نبوده و در سطح بین‌المللی از ابعاد پیچیده‌ای برخوردار است و بر اساس آمار منتشر شده، بیش از ۵۰ درصد مردم فرانسه تجربه استفاده از هومیوپاتی و نزدیک به ۳۰ درصد جمعیت اسکاندیناوی تجربه طب مکمل را دارند. حجم بازار جهانی گیاهان دارویی و طب مکمل در سال ۲۰۲۳ به ۱۹۶ میلیارد دلار رسیده و تخمین زده می‌شود رشد آن تا ۲۰۲۸ از داروسازی رایج پیشی بگیرد؛ امری که ادعای غیرتجاری بودن طب سنتی را باطل می‌سازد.
موسوی در بخش دیگری از سخنان خود به دوگانه‌های مطرح در سپهر عمومی به دو دسته «کاذب» و «معتبر» پرداخت و دوگانه‌های «شیمیایی / طبیعی»، «غربی / شرقی» و «مادی / معنوی» را کاذب خواند و در مقابل، دوگانه‌های «بیماری / حفظ سلامت» و «جزئی‌نگری / کل‌نگری» را معتبر و اصیل دانست.
چهار راهکار برای برون‌رفت از بن‌بست
سخنران در بخش پایانی سخنان خود، توسعه و اصلاح نظری EBM، تعمیق پژوهش‌ها درباره پلاسیبو و سازوکارهای روان‌تنی، اولویت دادن به پزشکی مبتنی بر علم (SBM)، و بازگرداندن مفاهیم دقیق فلسفه علم به مباحثات تخصصی را چهار راهکار پیشنهادی برای دستیابی به اجماع کارشناسی و برون‌رفت از مناقشه برشمرد.
در بخش پایانی این سخنرانی و بخش پرسش و پاسخ، پزشکان حاضر بر لزوم گذراندن دوره رسمی پزشکی بالینی (MD) برای درک دقیق منطق تشخیص و درمان در زیست‌پزشکی تأکید کردند و هشدار دادند خلط میان «پزشکی مبتنی بر شواهد» و «ادعاهای غیرآزموده» به بهداشت عمومی آسیب می‌زند.