ایران پرسمان - خبرآنلاین /متن پیش رو در خبرآنلاین منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
تریتا پارسی در یادداشتی تحلیلی، سه مسیر پیش روی دونالد ترامپ در قبال ایران را بررسی کرده و می‌نویسد رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است بدون توافق صلح و بدون ازسرگیری جنگ، با تضعیف تدریجی تحریم‌ها و محاصره اقتصادی، راهی برای خروج از بحران پیدا کند؛ سناریویی که او آن را «پنیر سوئیسی» می‌نامد.
تریتا پارسی، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی و بنیان‌گذار مؤسسه کوئینسی، در یادداشتی در وبلاگ شخصی خود با عنوان «راه‌حل پنیر سوئیسی: ترامپ چگونه ممکن است از ایران کنار بکشد» معتقد است خوش‌بینی‌ها درباره اینکه دونالد ترامپ سرانجام از رؤیای پیروزی نظامی بر ایران دست کشیده، ممکن است زودهنگام باشد. او با بررسی تحولات اخیر و گزینه‌هایی که پیش روی رئیس‌جمهور آمریکا قرار دارد، سه مسیر احتمالی را ترسیم می‌کند: جنگ، صلح و وضعیتی بینابینی که نه جنگ است و نه صلح؛ بلکه می‌توان آن را سناریوی «پنیر سوئیسی» نامید.
پارسی می‌نویسد دونالد ترامپ جمعه گذشته چند گزینه نظامی برای ادامه جنگ دریافت کرد، اما دست‌کم در مقطع کنونی هیچ‌یک را نپذیرفت. او در عین حال، بسته پیشنهادی مذاکرات را نیز قبول نکرد و در نهایت تصمیم گرفت جنگ اقتصادی علیه ایران را ادامه دهد.
با توجه به اینکه انتظار می‌رفت ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بار دیگر جنگ را از سر بگیرد، حالا خوش‌بینی‌هایی شکل گرفته مبنی بر اینکه او سرانجام خیال پیروزی نظامی را کنار گذاشته است. با این حال، من معتقدم این خوش‌بینی هنوز زودهنگام است. به باور من، همچنان باید سه سناریوی احتمالی را در نظر گرفت: جنگ، صلح و حفظ وضعیتی بینابینی که می‌توان آن را وضعیت «پنیر سوئیسی» توصیف کرد.
با وجود افزایش فشارها برای ازسرگیری جنگ، من بر این باورم که اگر ترامپ در سه تا چهار هفته آینده تصمیم به حمله نگیرد، به‌تدریج احتمال بازگشت به جنگ کمتر خواهد شد. چراکه با در اختیار گرفتن اکثریت مجلس سنا و مجلس نمایندگان از سوی دموکرات‌ها، فضای مانور سیاسی ترامپ محدودتر می‌شود. او همچنین احتمالاً وزیر جنگ خود را از دست خواهد داد. از سوی دیگر، نخست‌وزیر بعدی اسرائیل نیز بعید است مانند نتانیاهو تا این اندازه بر تقابل با ایران متمرکز باشد یا توانایی او را در تأثیرگذاری بر فضای سیاسی آمریکا داشته باشد.
با این حال، حتی اگر خطر ازسرگیری جنگ کاهش پیدا کند، لزوماً به این معنا نیست که احتمال دستیابی به توافق بیشتر خواهد شد. اختلاف‌های اساسی همچنان پابرجا هستند؛ از جمله سرنوشت ذخایر اورانیوم ۶۰ درصد غنی‌شده ایران، وضعیت غنی‌سازی در آینده، برقراری آتش‌بس منطقه‌ای، رفع تحریم‌ها و هزینه سیاسی‌ای که ترامپ در صورت توافق با تهران متحمل خواهد شد. مجموعه این مسائل، نه‌تنها دستیابی به توافق را دشوار می‌کند، بلکه حفظ و اجرای پایدار آن را نیز با چالش روبه‌رو خواهد کرد.
به همین دلیل، محتمل‌ترین سناریو شاید نه جنگ باشد و نه صلح؛ بلکه وضعیتی متفاوت از مسیر میانه‌ای که ترامپ جمعه گذشته انتخاب کرد. در این سناریو، جنگ اقتصادی و محاصره‌ای که ترامپ علیه ایران به راه انداخته، عملاً روی کاغذ باقی می‌ماند. به بیان دیگر، ترامپ نه جنگ را انتخاب می‌کند و نه به صلح تن می‌دهد؛ بلکه از میدان کنار می‌رود و در عین حال ادعا می‌کند که همچنان زیرساخت‌های محاصره و تحریم را حفظ کرده است. اما در عمل، بدون آنکه تغییر مسیر چندان آشکار باشد، اجازه می‌دهد این سازوکارها به‌تدریج فرسوده و کم‌اثر شوند.
در چنین شرایطی، محاصره به‌تدریج سست می‌شود، اجرای تحریم‌ها رو به ضعف می‌رود و کشورهای آسیایی و خاورمیانه‌ای آرام‌آرام تجارت و سرمایه‌گذاری در ایران را از سر می‌گیرند. به‌تدریج تعادل تازه‌ای شکل می‌گیرد که در آن، اجرای تحریم‌ها به اندازه‌ای جدی باقی می‌ماند که آمریکا بتواند ادعا کند محدودیت‌ها همچنان برقرار هستند، اما در عمل آن‌قدر ضعیف می‌شود که مانع از به چالش کشیده شدن وضعیت جدید از سوی تهران نخواهد شد.
من این وضعیت را سناریوی «پنیر سوئیسی» می‌نامم؛ وضعیتی که در آن ساختار تحریم‌ها و محاصره همچنان وجود دارد، اما مانند پنیر سوئیسی، پر از حفره و شکاف است و دیگر کارایی و انسجام گذشته را ندارد.
به باور من، این تنها گزینه‌ای است که به ترامپ اجازه می‌دهد بدون پذیرش رسمی شکست یا دستیابی به توافقی دشوار، از تقابل با ایران کنار بکشد. چراکه اگر ترامپ بخواهد محاصره و تحریم‌ها را به‌طور جدی و کامل حفظ کند، سطح تنش میان تهران و واشنگتن به اندازه‌ای بالا باقی خواهد ماند که دو کشور همواره در آستانه جنگی تازه قرار بگیرند؛ درست همان وضعیتی که اکنون با آن روبه‌رو هستیم. چنین شرایط بی‌ثباتی دیر یا زود به تشدید تنش و وقوع جنگ دیگری منجر خواهد شد و در نتیجه، اساساً هدف ترامپ از کنار کشیدن از جنگ را از بین خواهد برد.
البته باید روشن کنم که سناریوی «پنیر سوئیسی» در مقایسه با دستیابی به یک توافق صلح، گزینه مطلوبی نیست و از کیفیت و مزایای یک توافق واقعی برخوردار نخواهد بود. توافقی که بتواند به ۴۷ سال خصومت پایان دهد، اهداف منع اشاعه تسلیحات هسته‌ای را حفظ کند، اقتصاد ایران را به روی شرکت‌های آمریکایی بگشاید و به ثبات منطقه کمک کند، بسیار بیشتر در راستای منافع ایالات متحده خواهد بود.
با این حال، گزینه کنار کشیدن بدون توافق، از نگاه ترامپ یک مزیت مهم دارد: او را از پذیرش توافقی که می‌تواند به‌عنوان نشانه شکست جنگش تعبیر شود، دور نگه می‌دارد؛ همان‌طور که منتقدان تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نیز آن را جلوه‌ای از شکست جنگ ارزیابی کردند.
با توجه به گریز ترامپ از پذیرش شکست، ترس او از اینکه در افکار عمومی بازنده به نظر برسد، بی‌حوصلگی‌اش در مواجهه با دیپلماسی پیچیده، وسواسش برای دستیابی به توافقی بهتر از برجام دولت باراک اوباما و همچنین بی‌میلی ایران به فراهم کردن راه خروجی که بتواند غرور و وجهه سیاسی او را حفظ کند، این احتمال وجود دارد که در نهایت سناریوی «پنیر سوئیسی» را انتخاب کند.
نه به این دلیل که این گزینه بهتر است، بلکه به این دلیل که هزینه کمتری برای او خواهد داشت.