ایران پرسمان - بررسی ستاد رسانه‌ای فضای مجازی کشور نشان می‌دهد، از میان ۱۹۷ خبر جعلی و شبهه شناسایی‌شده، ۷۲ مورد به‌طور رسمی تکذیب شده که در اغلب موارد نیز بازدید تکذیبیه از خبر جعلی بیشتر بوده است.
به گزارش ایران پرسمان، بررسی ستاد رسانه‌ای فضای مجازی کشور نشان می‌دهد، از میان ۱۹۷ خبر جعلی و شبهه شناسایی‌شده، ۷۲ مورد به‌طور رسمی تکذیب شده است. از این تعداد، ۴۷ تکذیبیه ــ معادل حدود ۶۵ درصد ــ در اتاق رصد اخبار جعلی (اراج) بررسی شده‌اند.
بر پایه داده‌های بررسی‌شده، مجموع بازدید تکذیبیه‌های پربازدید حدود ۱۱۳٫۲ میلیون و مجموع بازدید خبرهای جعلی حدود ۸۷٫۴ میلیون بوده است. میانگین بازدید هر تکذیبیه حدود ۱۰٫۳ میلیون و هر خبر جعلی حدود ۷٫۹ میلیون برآورد شده است. در اغلب موارد نیز بازدید تکذیبیه از خبر جعلی بیشتر بوده است.
تکذیب خبر خودسوزی دانشجوی دکترای دانشگاه تهران با ۱۲٫۷ میلیون بازدید، پربازدیدترین تکذیبیه این فهرست بود. همان موضوع با ۱۰٫۴ میلیون بازدید، بیشترین بازدید را در میان خبرهای جعلی داشت.
از نظر بازنشر، تکذیب خبر پاسخ مستقیم ایران به نامه جی‌دی ونس با ۳ هزار و ۷۰۰ بازنشر در صدر قرار گرفت. در میان خبرهای جعلی نیز ادعای نزدیک‌بودن توافق ایران و آمریکا با ۲ هزار و ۴۳۳ بازنشر بیشترین بازنشر را داشت.
بیشتر تکذیب‌ها در ۱۲ ساعت نخست منتشر شدند
بر اساس این بررسی، میانگین زمان انتشار تکذیبیه‌ها حدود پنج ساعت بوده است. حدود ۸۲ درصد موارد ظرف ۱۲ ساعت تکذیب شدند و تکذیب موارد دیگر یک یا دو روز زمان برد. ماندگاری خبرهای جعلی در نمونه‌های بررسی‌شده از هفت ساعت تا چهار روز متغیر بود. چهار مورد به‌مدت دو روز، چهار مورد سه روز و دو مورد چهار روز در گردش بودند. این داده‌ها نشان می‌دهد انتشار سریع تکذیبیه لزوماً گردش شایعه را فوراً متوقف نمی‌کند؛ بااین‌حال، می‌تواند به کاهش و فروکش‌کردن آن کمک کند.
سیاست و تحولات منطقه‌ای در کانون شایعات
در میان نمونه‌های بررسی‌شده، موضوعاتی مانند مذاکرات ایران و آمریکا، برنامه هسته‌ای، تحولات امنیتی منطقه و مسائل اجتماعی و داخلی بازتاب داشتند.
تهران، مازندران، گلستان، البرز و سیستان‌وبلوچستان از مناطقی بودند که بیشترین نقش را در فهرست تکذیب اخبار جعلی این بازه داشتند. در میان خبرگزاری‌های رسمی فعال در تکذیب این اخبار، تسنیم، فارس، میزان و صداوسیما قرار داشتند. همچنین سپاه پاسداران، وزارت امور خارجه، آموزش‌وپرورش، مجلس شورای اسلامی، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت میراث فرهنگی و وزارت بهداشت از جمله نهادهای حاضر در این فهرست بودند.
داده‌های این بررسی نشان می‌دهد تکذیبیه‌ها در موارد ارزیابی‌شده، در مجموع بازدید و بازنشر بیشتری از خبرهای جعلی داشته‌اند. بااین‌حال، ماندگاری برخی شایعات تا چند روز بیانگر آن است که سرعت عمل در تکذیب، به‌تنهایی برای متوقف‌کردن گردش خبر کافی نیست. انتشار به‌موقع و پیگیری تکذیبیه‌ها می‌تواند در کاهش دامنه و ماندگاری اخبار کذب مؤثر باشد.