ایران پرسمان - فارس / تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد بخش عمده بسته جدید رهاسازی نفت از ذخایر راهبردی توسط غرب به عنوان آخرین تیر ترکش کنترل قیمت نفت، جدید نیست و تکمیل تعهدات پیشین است.
جمعه گذشته، گروه هفت در بیانیه‌ای اعلام کرد که ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام و دیزل از ذخایر اضطراری را طی چهار ماه آینده آزاد می‌کند.
هدف این اقدام به وضوح کاهش فشار بر بازار دیزل در آمریکا بود که قیمت‌هایش در بازارهای اصلی به رکورد رسیده است.
از سوی دیگر آرام کردن دولت‌هایی که زیر بار گرانی سوخت قرار دارند، از دیگر اهداف است.
اما پشت این عدد گرد، محاسباتی وجود دارد که تصویر را پیچیده‌تر می‌کند.
بر اساس یادداشت افشاگرانه J.P. Morgan، این ۱۰۰ میلیون بشکه به معنای ۱۰۰ میلیون بشکه مداخله تازه در بازار نیست.
در این یادداشت آمده است: «تفسیر ما از بیانیه ژورنالیستی این است که تیتر ۱۰۰ میلیون بشکه، نشان‌دهنده ۱۰۰ میلیون بشکه مداخله جدید نیست.»
به نوشته این بانک، بسته اعلام‌شده صریحاً تعهدات پیشین را نیز در حساب می‌آورد.
اعداد چه می‌گویند؟
اعضای آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) در مارس گذشته متعهد شده بودند ۴۱۲ میلیون بشکه از ذخایر اضطراری خود را آزاد کنند.
تاکنون حدود ۳۲۱ میلیون بشکه از این تعهد اجرا شده و تنها حدود ۹۱ میلیون بشکه باقی مانده است. اگر آزادسازی مازاد در منطقه آسیا-اقیانوسیه را کنار بگذاریم، این رقم به حدود ۱۰۴ میلیون بشکه می‌رسد.
به بیان ساده، بخش عمده بسته ۱۰۰ میلیون بشکه‌ای جمعه، تکمیل همان تعهد قبلی است، نه تزریق بشکه‌های تازه. با این حال، یک تفاوت مهم وجود دارد و این بار تمرکز بر دیزل بسیار بیشتر است.
جی‌پی مورگان می‌گوید این بسته احتمالاً شامل ۴۰ میلیون بشکه باقی‌مانده از آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت آمریکا (SPR) نیز می‌شود که تحت همان تعهد مارس IEA انجام می‌شود. تحویل این نفت خام از پیش تا دسامبر برنامه‌ریزی شده بود.
جزئیات کلیدی همچنان روشن نیست
در بیانیه گروه هفت مشخص نشده که چه مقدار از این ۱۰۰ میلیون بشکه نفت خام است و چه مقدار فرآورده. همچنین مشخص نشده کدام کشورها چه سهمی در آزادسازی دارند.
بحث‌های قبلی حول تقسیم حدود ۵۰/۵۰ بین نفت خام و دیزل بود. قرار است این جزئیات در نشست هیئت حاکمه آژانس بین‌المللی انرژی در ۱۴ و ۱۵ اکتبر نهایی شود.
گروه هفت همچنین متعهد شده است که محدودیت صادرات انرژی وضع نکند؛ تعهدی که برای بازارهای جهانی اهمیت دارد، زیرا هرگونه محدودیت می‌توانست بحران دیزل را عمیق‌تر کند.
اروپا؛ بزرگ‌ترین ذخایر، کمترین اقدام
اروپا در تعهد مارس ۱۰۸ میلیون بشکه متعهد شده بود؛ شامل ۳۴ میلیون بشکه نفت خام و ۷۳ میلیون بشکه فرآورده‌های پالایش‌شده اما بر اساس تغییرات قابل مشاهده در موجودی‌ها از فوریه تاکنون، تنها حدود ۱۶ میلیون بشکه دیزل، ۱۷ میلیون بشکه بنزین، ۱۰ میلیون بشکه نفت کوره و ۱۲ میلیون بشکه سایر فرآورده‌ها آزاد شده است. تقریباً هیچ نفت خامی از ذخایر اروپا آزاد نشده است.
اروپا همچنین بزرگ‌ترین ذخایر اضطراری دیزل جهان را در اختیار دارد، حدود ۳۷۷ میلیون بشکه.
این بیش از سه برابر ۱۰۶ میلیون بشکه ذخایر آمریکاست. آلمان تنها ۶۴ میلیون بشکه و فرانسه ۶۱ میلیون بشکه ذخیره دیزل دارند. با این حال، اروپا و آمریکا هر کدام فقط حدود ۱۶ میلیون بشکه دیزل از زمان آغاز جنگ آزاد کرده‌اند.
حتی در داخل اروپا، آزادسازی توسط بزرگ‌ترین دارندگان ذخایر رهبری نشده است. هلند با حدود ۴ میلیون بشکه بیشترین سهم را داشته، پس از آن فرانسه با ۳ میلیون، ایتالیا با ۲ میلیون و لهستان با ۱ میلیون بشکه.
تأثیر بر بازار جهانی و دیزل
اگر آزادسازی کامل انجام شود، ذخایر جهانی نفت از حدود ۷.۹ میلیارد بشکه امروز به حدود ۷.۸ میلیارد بشکه تا ژانویه کاهش می‌یابد؛ پایین‌ترین سطح در یک دهه است.
از منظر دیزل OECD، این آزادسازی ذخایر را به حدود ۵۰۴ میلیون بشکه می‌رساند؛ سطحی که آخرین بار دو دهه پیش دیده شده بود.
این عدد پایین‌تر از آستانه بحران ۵۲۹ میلیون بشکه‌ای (معادل ۴۱ روز پوشش تقاضا) است، هرچند بالاتر از کف عملیاتی ۴۳۹ میلیون بشکه (حدود ۳۴ روز) باقی می‌ماند. بر حسب روزهای تقاضا، ذخایر دیزل OECD به حدود ۳۹ روز می‌رسد، در مقابل ۴۰ روز در پایین‌ترین سطح قبلی در سپتامبر ۲۰۲۲.
اروپا بخش زیادی از این بار را تحمل خواهد کرد. با فرض اینکه بسته G7 شامل حدود ۴۰ میلیون بشکه دیزل اروپایی باشد، آزادسازی اضافی ذخایر اروپا را به حدود ۳۳۷ میلیون بشکه کاهش می‌دهد؛ حدود ۵۷ روز پوشش تقاضا. اگر این حجم طی ۶۰ روز آزاد شود، به طور متوسط روزانه حدود ۶۶۰ هزار بشکه به بازار اضافه می‌کند که معادل حدود ۵۷ درصد واردات فعلی دیزل اروپا است.