ایران پرسمان - قائممقام اتحادیه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی پیشنهاد کرد ساختار دانشگاههای غیردولتی بازطراحی و الگوی «دانشگاه جامع غیردولتی با شعب متعدد» در سراسر کشور ایجاد شود.
به گزارش خبرنگار مهر، غلامرضا بلالی، قائممقام اتحادیه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی، صبح امروز در بیستمین اجلاس سراسری دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی که در دانشگاه خاتم برگزار شد، با اشاره به ضرورت بازنگری در سیاستهای وزارت علوم نسبت به دانشگاههای غیردولتی اظهار کرد: یکی از مهمترین دغدغههای دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی، وجود تفاوتهای ساختاری و رویهای در نحوه برخورد با زیرنظامهای مختلف آموزش عالی است.
وی با تأکید بر اینکه عدالت در آموزش عالی صرفاً به معنای توزیع عادلانه ظرفیت پذیرش دانشجو و رعایت استانداردهای آموزشی نیست، افزود: عدالت باید در تمام ارکان حکمرانی آموزش عالی، از جمله سیاستگذاری، مقرراتگذاری، نظارت، اعطای مجوز، تعیین جایگاه حقوقی و هویت دانشگاهی و همچنین برخورداری از فرصتهای توسعه بهصورت یکسان مورد توجه قرار گیرد.
قائممقام اتحادیه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی با برشمردن چهار محور اصلی مطالبات این بخش گفت: نخستین مسئله، تفاوت در نظام نظارت و اعمال قانون است. بخش غیردولتی آموزش عالی با وجود سهم حدود ۱۰ درصدی از جمعیت دانشجویی کشور، با مجموعه گستردهای از آییننامهها، شیوهنامهها و دستورالعملها مواجه است که متناسب با ساختار حقوقی و مدیریتی آن تنظیم نشدهاند.
بلالی ادامه داد: پرسش اساسی این است که چرا بخش غیردولتی باید با چنین حجم و گسترهای از الزامات و محدودیتهای اجرایی مواجه باشد، در حالی که انتظار میرود نظارت، تضمین کیفیت و پاسخگویی در تمام زیرنظامهای آموزش عالی بهصورت متوازن و متناسب دنبال شود.
انتقاد از اجرای نامتوازن سیاستهای آمایش آموزش عالی
وی دومین محور را عدم توازن در اجرای سیاستهای آمایش و ساماندهی آموزش عالی دانست و تصریح کرد: ساماندهی رشتهها و ظرفیتهای پذیرش از سیاستهای ضروری وزارت علوم است، اما این سیاستها زمانی اثربخش خواهند بود که تمام ظرفیتهای زیرنظامهای مختلف آموزش عالی را دربر بگیرند.
قائممقام اتحادیه دانشگاههای غیردولتی افزود: نمیتوان از ساماندهی آموزش عالی سخن گفت، اما سیاستهای محدودکننده و انقباضی را عمدتاً در بخش غیردولتی دنبال کرد. معتقدیم آمایش، کیفیسازی و ساماندهی آموزش عالی باید با رویکردی ملی، فراگیر و مبتنی بر مشارکت همه زیرنظامها انجام شود.
بلالی سومین محور مطالبه دانشگاههای غیردولتی را تبعیض در عنوان و هویت دانشگاهی عنوان کرد و گفت: در زیرنظامهایی مانند دانشگاه پیام نور، دانشگاه جامع علمی کاربردی، دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه ملی مهارت و دانشگاه آزاد اسلامی، مراکز و واحدها از عنوان و هویت دانشگاهی برخوردارند، اما در بخش غیردولتی، مؤسسات آموزش عالی برای برخورداری از عنوان دانشگاه باید مراحل متعدد، طولانی و پیچیدهای را طی کنند.
وی با طرح این پرسش که چرا بخش غیردولتی برای برخورداری از هویت دانشگاهی باید با محدودیتهای مضاعف مواجه باشد، اظهار کرد: موضوع صرفاً یک عنوان اداری نیست؛ عنوان دانشگاه در ذهن داوطلبان و خانوادههای آنها حامل اعتبار اجتماعی، هویت علمی و جایگاه نهادی است و استفاده از عنوان مؤسسه گاهی در برداشت عمومی با سطح پایینتری از جایگاه دانشگاهی تداعی میشود.
بلالی تأکید کرد: مطالبه ما این است که فرصت برخورداری از عنوان و هویت دانشگاهی، با ضوابط مشخص و منصفانه، برای دانشگاهها و مؤسسات غیردولتی نیز فراهم شود.
ضرورت تناسب مقررات با ماهیت دانشگاههای غیردولتی
وی چهارمین محور را ضرورت تناسب مقررات با ماهیت دانشگاههای غیردولتی دانست و گفت: این دانشگاهها از نظر تأمین منابع مالی، ساختار سرمایهای، مسئولیتهای اقتصادی و شیوه اداره با دانشگاههای دولتی تفاوت دارند، اما در برخی موارد مقررات و شیوهنامههایی با رویکرد یکسان برای آنها اعمال میشود، بدون آنکه آثار اقتصادی، مدیریتی و اجرایی این مقررات بر فعالیت بخش غیردولتی به اندازه کافی مورد توجه قرار گیرد.
قائممقام اتحادیه دانشگاههای غیردولتی با تأکید بر اینکه این دانشگاهها مخالف نظارت، ارزیابی، آمایش، کیفیسازی و رعایت استانداردهای علمی نیستند، تصریح کرد: کیفیت آموزش باید مأموریت مشترک تمام زیرنظامهای آموزش عالی باشد، اما پرسش این است که چرا سیاستهای انقباضی، محدودیتهای اجرایی، نظارتهای گسترده و فرآیندهای دشوار بیش از همه متوجه بخش غیردولتی است؟
وی ادامه داد: نمیتوان از یک بخش انتظار داشت با سرمایهگذاری غیردولتی، تأمین هزینهها از محل شهریه دانشجویان و پذیرش مسئولیت توسعه زیرساختهای آموزشی، نقش مؤثری در توسعه آموزش عالی کشور ایفا کند، اما همزمان در حوزه نظارت، مقرراتگذاری و حتی هویت رسمی دانشگاهی با محدودیتهای نامتناسب مواجه باشد.
پیشنهاد تشکیل دانشگاه جامع غیردولتی با ساختار ملی
بلالی با تأکید بر اینکه دانشگاههای غیردولتی به دنبال امتیاز ویژه نیستند، گفت: مطالبه ما برقراری توازن و عدالت در آموزش عالی و پایان دادن به تفاوتهای غیرموجه در سیاستگذاری، نظارت، مقرراتگذاری و برخورداری از جایگاه دانشگاهی است.
وی با اشاره به ضرورت بازآرایی ساختار حکمرانی آموزش عالی غیردولتی اظهار کرد: به نظر میرسد ساماندهی مؤسسات در قالب یک ساختار کلان و یکپارچه، با حفظ هویت حقوقی و استقلال آنها، ضروری است. بخش غیردولتی نباید صرفاً مجموعهای پراکنده از مؤسسات منفرد تلقی شود، بلکه باید بهعنوان یک زیرنظام منسجم با هویت و ساختار مشخص به رسمیت شناخته شود.
قائممقام اتحادیه دانشگاههای غیردولتی با بیان اینکه این بخش نباید تنها در پذیرش مسئولیتها و تحمل محدودیتها بهعنوان یک زیرنظام مستقل شناخته شود، افزود: دانشگاههای غیردولتی باید در مدیریت، تصمیمگیری، برخورداری از اختیارات و مشارکت در سیاستگذاری نیز جایگاه متناسب و عادلانهای داشته باشند.
وی با اشاره به محدودیتهای متعدد پیش روی این دانشگاهها گفت: احساس میکنیم در آموزش عالی کشور برای دانشگاههای غیردولتی چراغ قرمزها و تابلوهای محدودیت بیشتری نصب شده است، در حالی که قانون، نظارت و پاسخگویی باید برای همه زیرنظامها به یک میزان جدی باشد.
بلالی در تشریح پیشنهاد مشخص اتحادیه برای اصلاح ساختار آموزش عالی غیردولتی اظهار کرد: پیشنهاد ما ایجاد یک دانشگاه جامع غیردولتی با ساختار ملی و شعب متعدد در سراسر کشور است؛ بهگونهای که مؤسسات و دانشگاههای غیردولتی در قالب شعب این دانشگاه فعالیت کنند و در عین حال استقلال و هویت حقوقی خود را حفظ کنند.
وی ادامه داد: در این الگو، پیشنهاد میشود جایگاه مدیرکل دفتر آموزش عالی غیردولتی در ساختار وزارت علوم به رئیس دانشگاه غیردولتی ارتقا یابد و مدیریت کلان این مجموعه با ساختاری یکپارچه و در قالب شعب و واحدهای متعدد دنبال شود.
قائممقام اتحادیه دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی غیردولتی خاطرنشان کرد: مزیت اصلی این پیشنهاد، پایان دادن به پراکندگی مدیریتی و تعدد مراکز تصمیمگیری در نظام آموزش عالی غیردولتی است؛ بهگونهای که سیاستگذاری، نظارت و تصمیمات کلان در چارچوب یک ساختار مشخص و تحت مدیریت واحد انجام شود.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد با نگاه عدالتمحور و تدبیر مسئولان وزارت علوم، زمینه اصلاح رویههای موجود فراهم شود و دانشگاههای غیردولتی متناسب با ظرفیتها، مسئولیتها و سرمایهگذاری خود بتوانند نقش شایستهتری در توسعه آموزش عالی کشور ایفا کنند.